Ο κύκλος τραγουδιών «Γράμματα από τη Γερμανία» του Μίκη Θεοδωράκη σε στίχους του Φώντα Λάδη, γράφτηκε το Μάρτη του 1966, μελοποιήθηκε το Απρίλη της ίδιας χρονιάς και παρουσιάστηκε, αρχικά, τον Ιούλιο του 1966 στη μπουάτ του Γιάννη Αργύρη «Εσπερίδες» στην Πλάκα με τον Γιώργο Ζωγράφο και τον Τάσο Καρακατσάνη στο πιάνο. Ακολούθησε η παρουσίασή τους και πάλι με τον Γιώργο Ζωγράφο στις 1 και 2 Σεπτεμβρίου στο Θέατρο του Λυκαβηττού, στο πλαίσιο της πρώτης Εβδομάδας Ελληνικής Μουσικής. Ήταν μια σειρά τραγουδιών που μιλούσαν για τη μάστιγα της μετανάστευσης με λόγο καταγγελτικό, συχνά σατιρικό και εντελώς διαφορετικό από τα γνωστά λαϊκά τραγούδια που έκαναν «θραύση» εκείνα τα χρόνια, με κύριο εκφραστή τον Στέλιο Καζαντζίδη. Μάλιστα, λόγω των θεατρικών επιρροών και ομοιοτήτων από το έργο του «Ένας όμηρος» σε ποίηση του Μπρένταν Μπίαν και απόδοση του Βασίλη Ρώτα, ο Μίκης Θεοδωράκης έδωσε στα «Γράμματα από τη Γερμανία» τον τίτλο «Ο μικρός Όμηρος».
Δεδομένης της λογοκρισίας ενός μεγάλου μέρους των τραγουδιών και της επιβολής της δικτατορίας τον Απρίλη του 1967, η κυκλοφορία του δίσκου κατέστη αδύνατη εκείνη την εποχή. Τα «Γράμματα από τη Γερμανία» κυκλοφόρησαν τελικά το Δεκέμβρη του 1975 σε δυο εκτελέσεις. Η πρώτη, που κυκλοφόρησε από τη Minos με δεκατρία τραγούδια, διεύθυνση ορχήστρας από τον Μίκη Θεοδωράκη και τραγουδιστές τον Γιώργο Ζωγράφο, την Άννα Βίσση και τον Γιάννη Θωμόπουλο και η δεύτερη που κυκλοφόρησε στη Lyra σε ενορχήστρωση και διεύθυνση του Θάνου Μικρούτσικου με την Αφροδίτη Μάνου, τον Αντώνη Καλογιάννη και τον Γιάννη Συρρή. Στη δεύτερη έκδοση μάλιστα, έχει αλλάξει η σειρά των τραγουδιών ενώ προστέθηκε το τραγούδι «Ήρθαν κάτι στρατηγοί» που δεν ηχογραφήθηκε για την έκδοση της Minos.
Είναι χαρακτηριστικά αυτά που αναφέρει ο Φώντας Λάδης στο οπισθόφυλλο του δίσκου:
Στο μεταξύ πολλά πράγματα άλλαξαν και τίποτα δεν άλλαξε στη ζωή αυτού του τόπου. Μετανάστες ξεκινάν και φεύγουν – κι άλλοι γυρίζουν από τη Γερμανία, το Βέλγιο, τον Καναδά, την Αυστραλία. Οι ανάγκες των μεγάλων μονοπωλίων στις αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες και ειδικότερα στη Γερμανία άλλοτε ζητάνε καινούργιες φουρνιές από μετανάστες και άλλοτε- όπως συμβαίνει τώρα τελευταία- απειλούν τους ξένους εργάτες με μαζικές απολύσεις και αναγκαστικό επαναπατρισμό.
Το 2017 στο αρχείο του Μίκη Θεοδωράκη που διατηρείται στη Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη «Λίλιαν Βουδούρη» στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, βρέθηκαν οι παρτιτούρες από τα τέσσερα ανέκδοτα τραγούδια του κύκλου, «Ευημερία», «Τα λεφτά για την Ελένη», «Ήταν ες ες ο φουκαράς» και «Η κυρά τ’αφεντικού» και με τη συμβολή του μουσικού και ενορχηστρωτή Γιάννη Παπαζαχαριάκη ηχογραφήθηκαν σε δοκιμαστική μορφή (demo) με τη φωνή του Κώστα Θωμαΐδη, προκειμένου να τα ακούσει ο Μίκης Θεοδωράκης.
Τα τραγούδια ηχογραφήθηκαν σε καλλιτεχνική επιμέλεια και ενορχήστρωση του Γιάννη Παπαζαχαριάκη με ερμηνευτές τους Γιάννη Διονυσίου, Κώστα Θωμαΐδη, Γιάννη Μπέζο και Κώστα Τριανταφυλλίδη και, με αφορμή τα εκατό χρόνια από τη γέννηση του Μίκη Θεοδωράκη, κυκλοφόρησαν πριν λίγες μέρες σαν digital ΕP από τον «Μετρονόμο», ενώ αναμένεται το φθινόπωρο η έκδοσή τους σε cd μαζί με το βιβλίο «Φώντας Λάδης: Γράμματα από τη Γερμανία – Μελοποιημένα από τον Μίκη Θεοδωράκη».
Έπαιξαν οι μουσικοί: Γιάννης Σινάνης (μπουζούκι), Γρηγόρης Συντρίδης (τύμπανα), Μίμης Ντούτσουλης (μπάσο), Ευαγγελία Μαυρίδου (πιάνο), Νίκος Σαμαράς (τρομπέτα), Ντίνος Χατζηιορδάνου (ακορντεόν), Γιάννης Παπαζαχαριάκης (κιθάρες). Η χορωδία στο τραγούδι «Ευημερία» στελεχώθηκε από τους Γιάννη Μπέζο, Γιάννη Παπαζαχαριάκη, Μίμη Ντούτσουλη, Γρηγόρη Συντρίδη και Ευαγγελία Μαυρίδου. Η ηχογράφηση, η μίξη και το mastering έγιναν από τον Σάκη Γκίκα στο Studio Mythos.
