Η «συμμαχία των προθύμων» συζητά ξανά σήμερα στο Παρίσι πώς θα στηρίξει την Ουκρανία μετά το τέλος των εχθροπραξιών, παρότι οι συνομιλίες έχουν βαλτώσει εδώ και εβδομάδες. Το βασικό πρόβλημα, ωστόσο, παραμένει άλυτο: η πιθανή ανάπτυξη στρατευμάτων στο ουκρανικό έδαφος.
Το «μενού» στο τραπέζι των περίπου 30 συμμετεχόντων, που συνεδριάζουν στη γαλλική πρωτεύουσα, παραμένει το ίδιο εδώ και μήνες: οι περίφημες εγγυήσεις ασφαλείας που θα δοθούν στην Ουκρανία μετά το πέρας του πολέμου, ο οποίος διαρκεί πάνω από τριάμισι χρόνια. Παρά τη συνεχή συζήτηση, κανείς δεν έχει ορίσει με σαφήνεια τι θα περιλαμβάνουν, σε ποια στοιχεία θα βασιστούν και –κυρίως– ποιος θα αναλάβει τι.
Στη συνάντηση του Παρισιού συμμετέχουν ο Εμανουέλ Μακρόν και ο Κιρ Στάρμερ ως συμπροεδρεύοντες, καθώς και ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε. Ο Ουκρανός πρόεδρος θα ζητήσει νέα βοήθεια και θα προσπαθήσει να πιέσει τους συμμάχους να αυξήσουν την πίεση στον Βλαντίμιρ Πούτιν, ο οποίος δεν δείχνει καμία διάθεση διαπραγμάτευσης, παρά το «σόου» του Αυγούστου στην Αλάσκα με τον Ντόναλντ Τραμπ.
Η σύνοδος έχει προγραμματιστεί για τις 10:30 τοπική ώρα (11:30 ώρα Ελλάδας). Εκτός του Μακρόν και του Ζελένσκι, στη γαλλική πρωτεύουσα θα βρίσκονται επίσης ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και η επικεφαλής της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο πρόεδρος της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ, η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν και ο πρωθυπουργός της Πολωνίας Ντόναλντ Τουσκ.
Θα ακολουθήσει στις 14:00 (15:00 ώρα Ελλάδας) τηλεφωνική συνομιλία με τον Τραμπ και στη συνέχεια συνέντευξη Τύπου στο γαλλικό προεδρικό μέγαρο στις 15:00 (16:00 ώρα Ελλάδας).
Το πιο περίπλοκο ζήτημα είναι η ανάπτυξη πολυεθνικής δύναμης στην Ουκρανία. Για να είναι αξιόπιστη, θα έπρεπε να αριθμεί τουλάχιστον 30.000 στρατιώτες, λειτουργώντας διαφορετικά από μια κλασική ειρηνευτική αποστολή, αφού δεν θα παρακολουθούσαν το μέτωπο αλλά θα βρίσκονταν στα μετόπισθεν, έτοιμοι να στηρίξουν τον ουκρανικό στρατό σε περίπτωση νέας ρωσικής επίθεσης. Στρατηγικά μπορεί να έχει νόημα, πολιτικά όμως είναι δύσκολο να γίνει αποδεκτό.
Τρεις προσεγγίσεις εκ διαμέτρου αντίθετες
Τρεις είναι οι προσεγγίσεις για το θέμα . Η πρώτη αφορά εκείνους που είναι πρόθυμοι να αναπτύξουν στρατεύματα, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γαλλίας. Η δεύτερη προσέγγιση αφορά εκείνους που έχουν αποφασίσει να τεθούν κατά, όπως η Ιταλία και τέλος αυτοί εκείνοι που εξακολουθούν να μην έχουν πάρει τελικές αποφάσεις, όπως η Γερμανία. Αξιωματούχοι στο Βερολίνο αντέδρασαν αρνητικά σε πρόσφατα σχόλια που έκανε αυτή την εβδομάδα η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπή δήλωσε στους Financial Times ότι οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες επεξεργάζονται «αρκετά ακριβή σχέδια» για πιθανές στρατιωτικές αναπτύξεις στην Ουκρανία με «σαφή οδικό χάρτη».
Σημειώνεται ότι ακόμη και χώρες που έχουν δηλώσει ότι είναι έτοιμες να αναπτύξουν δυνάμεις στην Ουκρανία δεν έχουν ακόμη απάντηση σε κρίσιμα ερωτήματα, όπως πόσα στρατεύματα θα μπορούσαν να κινητοποιηθούν και το σημαντικότερο πώς θα αντιδρούσαν σε οποιαδήποτε ρωσική παραβίαση.
Ευρωπαίοι αρχηγοί ενόπλων δυνάμεων και σύμβουλοι εθνικής ασφάλειας, συγκεκριμένα από τη Βρετανία, τη Γαλλία και τη Γερμανία, έχουν συζητήσει διάφορα σενάρια σε αρκετές τηλεφωνικές κλήσεις με Αμερικανούς αξιωματούχους, συμπεριλαμβανομένου του Υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο.
Αξιωματούχος του Ελιζέ επιμένει ότι οι χώρες που είναι πρόθυμες και ικανές να παράσχουν εγγυήσεις ασφαλείας έχουν ολοκληρώσει την τεχνική εργασία. «Έχουμε αρκετές συνεισφορές για να μπορέσουμε να πούμε στους Αμερικανούς ότι είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε τις ευθύνες μας, υπό την προϋπόθεση ότι θα αναλάβουν τις δικές τους», δήλωσε ο αξιωματούχος.
Από την πλευρά του ο υπουργός Άμυνας του Ηνωμένου Βασιλείου, Τζον Χίλι,δήλωσε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο «εξετάζει τα επίπεδα ετοιμότητας των Ενόπλων Δυνάμεων του και επιταχύνει τη χρηματοδότηση ώστε να είναι έτοιμο για οποιαδήποτε ανάπτυξη στην Ουκρανία»
Κανένας δυτικός ηγέτης δεν παίρνει ελαφρά την απόφαση να στείλει στρατεύματα στο εξωτερικό εκτός ΝΑΤΟ. Μέχρι στιγμής, οι μόνοι πρόθυμοι φαίνεται να είναι ο Μακρόν και ο Στάρμερ – αν και ο δεύτερος έχει «παγώσει» τον ενθουσιασμό των προηγούμενων μηνών. Αντίθετα, Ιταλία, Γερμανία και κυρίως οι ΗΠΑ είναι κατά. Η Ουάσιγκτον προσφέρει ασαφή στήριξη-«δίχτυ ασφαλείας», όμως χωρίς αυτήν οι υπόλοιποι δηλώνουν πως δεν μπορούν να προχωρήσουν.
Οι δυσκολίες φάνηκαν ξεκάθαρα, όταν ο Γερμανός υπουργός Άμυνας, Μπόρις Πιστόριους, επέκρινε δριμύτατα την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για πρόωρες δηλώσεις. Σε συνέντευξή της στη Financial Times είχε πει ότι καταρτίζονται «πολύ συγκεκριμένα σχέδια» για μελλοντική εμπλοκή, περιλαμβάνοντας και χερσαίες δυνάμεις. Για το Βερολίνο, αυτό ήταν «βήμα παραπάνω». Ο Πιστόριους τόνισε ότι «η Ε.Ε. δεν έχει καμία ευθύνη ή αρμοδιότητα για ανάπτυξη στρατευμάτων» και συμβούλεψε την πρόεδρο της Κομισιόν «να μην επιβεβαιώνει ή σχολιάζει τέτοιες σκέψεις». Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς επανέλαβε ότι «κανείς δεν μιλάει για χερσαία στρατεύματα στο τρέχον στάδιο».
Μια πιο «εύπεπτη» πολιτικά λύση θα μπορούσε να είναι η παροχή αεροπορικής και υλικοτεχνικής στήριξης, καθώς και ανταλλαγή πληροφοριών και εκπαίδευση του ουκρανικού στρατού, όπως υπαινίχθηκε η Ύπατη Εκπρόσωπος της Ε.Ε. Κάγια Κάλας. Η στρατηγική που όλοι αποδέχονται είναι να καταστεί η Ουκρανία ένα «ατσάλινο σκαθάρι» (steel porcupine), με ενισχυμένο στρατό που θα είναι «αχώνευτος» για κάθε επίδοξο επιτιθέμενο.
Εν τω μεταξύ, η Μόσχα χαρακτήρισε σήμερα τις προτάσεις της Ουκρανίας για «εγγυήσεις ασφαλείας» ως «εγγυήσεις κινδύνου για την Ευρώπη». Η εκπρόσωπος του ρωσικού ΥΠΕΞ Μαρία Ζαχάροβα δήλωσε ότι οι όροι που ζητά ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι είναι «απολύτως απαράδεκτοι» και επανέλαβε ότι η Μόσχα δεν θα δεχθεί ανάπτυξη ξένων στρατευμάτων στο ουκρανικό έδαφος.
Οι δηλώσεις της έγιναν στον απόηχο της αναφοράς της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στη Financial Times ότι η Ε.Ε. επεξεργάζεται σχέδια για αποστολή πολυεθνικής δύναμης στην Ουκρανία με στήριξη από τις ΗΠΑ.
Ο ρόλος των ΗΠΑ
Με ενδιαφέρον αναμένεται η τοποθέτηση του Ντόναλντ Τραμπ. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει δηλώσει στους Ευρωπαίους ηγέτες ότι οι ΗΠΑ θα παράσχουν υποστήριξη πληροφοριών, μέσα διοίκησης και ελέγχου και συνεισφορές σε μια ασπίδα αεράμυνας στη χώρα, αλλά ότι εκείνοι θα πρέπει να ηγηθούν της πρωτοβουλίας. Ωστόσο παραμένει ασαφές εάν μια τέτοια πρωτοβουλία θα περιλαμβάνει Αμερικανούς πιλότους ή μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Η αμερικανική εμπλοκή είναι σημαντική καθώς με αυτό τον τρόπο οι Ευρωπαίοι θα στείλουν ένα μήνυμα στον Βλαντιμίρ Πούτιν ότι έχει απέναντί του όχι μόνο τη Γηραιά Ήπειρο αλλά και τις ΗΠΑ.
Παράλληλα οι Ευρωπαίοι επιδιώκουν να διασφαλίσουν και την εμπλοκή και άλλων χωρών, συμπεριλαμβανομένου του Καναδά, της Τουρκίας και της Ιαπωνίας, σύμφωνα με διπλωμάτες. Ειδικότερα η Τουρκία θεωρείται ότι μπορεί να διαδραματίσει κομβικό ρόλο στην ασφάλεια της Μαύρης Θάλασσας.
«Υπάρχουν επιλογές, αλλά το θέμα είναι ότι πρέπει να τις πιστέψουμε», δήλωσε ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης, σημειώνοντας ότι ο Τραμπ και άλλοι ηγέτες έχουν απορρίψει την επιθυμία του Κιέβου να ενταχθεί στη συμμαχία.
«Ξέρουν ότι δεν θέλουν να δώσουν στην Ουκρανία πραγματικό ΝΑΤΟ… Όλοι γνωρίζουν ότι κανείς δεν θέλει να εμπλακεί σε μια ανταλλαγή πυροβολισμών με τη Ρωσία», προσθέτει.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
