Στο επίκεντρο της επικαιρότητας βρίσκεται ο Δήμος Νέας Ιωνίας, μετά την απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου (28 Ιουλίου 2025) να επιβάλει ειδικό ανταποδοτικό τέλος για τη χρηματοδότηση απαλλοτριώσεων χώρων πρασίνου και κοινωφελών χρήσεων, καθώς και την επακόλουθη ακύρωσή της από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αττικής.
Η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου
Με την πράξη 247/2025, η πλειοψηφία του Δημοτικού Συμβουλίου αποφάσισε, έπειτα από εισήγηση της Οικονομικής και Τεχνικής Υπηρεσίας, την επιβολή τέλους 0,50 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο τον χρόνο (μέσω λογαριασμών ΔΕΗ) για περίοδο έξι ετών, από 1η Ιανουαρίου 2026.
Στόχος της απόφασης ήταν να εξασφαλιστούν περίπου 2 εκατ. ευρώ ετησίως, ώστε να προχωρήσει ο Δήμος σε απαλλοτριώσεις συνολικής αντικειμενικής αξίας άνω των 13,6 εκατ. ευρώ. Στη λίστα περιλαμβάνονταν εκτάσεις για χώρους πρασίνου, πολιτιστικά και αθλητικά κέντρα, σχολικούς χώρους και νέα κτίρια στέγασης υπηρεσιών του Δήμου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο Συμβούλιο, η Νέα Ιωνία διαθέτει μόλις 3,32 τ.μ. πρασίνου ανά κάτοικο, έναντι 9,75 τ.μ. που προβλέπουν τα πολεοδομικά πρότυπα. Η δημοτική αρχή υποστήριξε ότι το τέλος αποτελεί «μικρή αλλά ουσιαστική συμβολή» των πολιτών, με άμεση ανταπόδοση στη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους.
Η απόφαση πέρασε με 18 ψήφους υπέρ και 15 κατά, με την αντιπολίτευση να εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις για την οικονομική επιβάρυνση των δημοτών αλλά και τη νομιμότητα της διαδικασίας.
Η ακύρωση από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση
Λίγες εβδομάδες αργότερα (27 Αυγούστου 2025), ο Γραμματέας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής, Γρηγόριος Ζαφειρόπουλος, με απόφασή του ακύρωσε την πράξη του Δημοτικού Συμβουλίου.
Η απόφαση αιτιολογείται ως εξής:
Έλλειψη σαφήνειας: Δεν προσδιορίστηκαν επακριβώς τα ακίνητα που θα απαλλοτριωθούν, ούτε ο κύκλος των άμεσα ωφελούμενων δημοτών.
Ανεπαρκής αιτιολόγηση: Δεν παρουσιάστηκε αναλυτικός προϋπολογισμός εσόδων-εξόδων που να συνδέει το τέλος με συγκεκριμένες δαπάνες.
Παράβαση της αρχής της ανταποδοτικότητας: Το τέλος επιβαλλόταν σε όλους τους καταναλωτές ρεύματος, ενώ η ωφέλεια αφορούσε αόριστο και όχι συγκεκριμένο κύκλο προσώπων.
Παράλειψη εξαιρέσεων: Δεν προβλέφθηκε απαλλαγή για τους ήδη βαρυνόμενους με εισφορά βάσει του άρθρου 33 ν. 4067/2012, γεγονός που θα οδηγούσε σε διπλή επιβάρυνση.
Η Αποκεντρωμένη Διοίκηση υπογράμμισε ότι οι δήμοι μπορούν μεν να επιβάλλουν ειδικά τέλη για απαλλοτριώσεις, αλλά μόνο υπό τον όρο της πλήρους αιτιολόγησης, της σαφούς κατανομής των βαρών και της εξασφάλισης ανταποδοτικού χαρακτήρα.
Εδώ βέβαια μπαίνει το ζήτημα της αμφισβήτησης του αυτονόητου: Με την δημιουργία χώρων πρασίνου σε έναν δήμο και το όριο ποιότητας ζωής που θέτει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, ποιός ωφελείται, αν όχι όλοι οι κάτοικοι;
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) έχει θέσει ως κατευθυντήρια γραμμή ότι κάθε πόλη θα πρέπει να εξασφαλίζει τουλάχιστον 9 τετραγωνικά μέτρα αστικού πρασίνου ανά κάτοικο, με στόχο-αναφορά τα 50 τ.μ. ανά κάτοικο ως ιδανικό όριο για υψηλή ποιότητα ζωής.
Το ελάχιστο όριο των 9 τ.μ./κάτοικο θεωρείται κρίσιμο για τη σωματική και ψυχική υγεία των πολιτών, τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και τη βελτίωση του μικροκλίματος.
Ο ΠΟΥ τονίζει επίσης ότι το πράσινο πρέπει να είναι ισόρροπα κατανεμημένο στον αστικό ιστό και προσβάσιμο σε απόσταση μικρότερη των 300 μέτρων από την κατοικία κάθε πολίτη.
Και η προστασία η σωματική και ψυχική υγεία των πολιτών, η μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και η βελτίωση του μικροκλίματος είναι αρμοδιότητα και καθήκον ενός δήμου.
Τι ακολουθεί
Ο Δήμος Νέας Ιωνίας έχει πλέον την υποχρέωση να συμμορφωθεί με την ακυρωτική απόφαση, ενώ διατηρεί το δικαίωμα να προσφύγει στην Ειδική Επιτροπή του άρθρου 152 του ν. 3463/2006.
Η εξέλιξη αυτή ανοίγει μια νέα συζήτηση γύρω από τον τρόπο με τον οποίο μπορούν οι δήμοι να εξασφαλίσουν πόρους για τη δημιουργία ζωτικών χώρων πρασίνου και κοινωφελών υποδομών, σε ένα ιδιαίτερα ασφυκτικό πολεοδομικό περιβάλλον.
Άλλο ένα σημαντικό ζήτημα που μπαίνει είναι η αξιοποίηση του ειδικού προγράμματος του Πράσινου Ταμείου για απαλλοτρίωση χώρων για την δημιουργία πρασίνου. Ενώ τα αποθεματικά του Πράσινου Ταμείου ξεπερνούν τα 2,5 δις και το Π.Τ. έχει εκδώσει από το 2017 αρκετές προσκλήσεις εντούτοις είναι ελάχιστη η συμμετοχή των δήμων.
