Τον Αύγουστο του 1960 κι ενώ είχαν ήδη ξεκινήσει οι ηχογραφήσεις του «Επιτάφιου» του Μίκη Θεοδωράκη και του Γιάννη Ρίτσου, με την ενορχήστρωση του Μάνου Χατζιδάκι και ερμηνεύτρια τη Νάνα Μούσχουρη, ο Χατζιδάκις επιμελήθηκε την ηχογράφηση κι έπαιξε πιάνο σε δυο ακόμη τραγούδια του Μίκη, αυτή τη φορά με ερμηνεύτρια τη Γιοβάννα, στην πρώτη δισκογραφική της εμφάνιση, που κυκλοφόρησαν σε δίσκο 45 στροφών με το label της Polydisc του Αλέκου Πατσιφά.
Ήταν η «Μυρτιά», που «ζευγαρώθηκε» με την πρώτη ελληνική εκτέλεση του «Αν θυμηθείς τ’όνειρό μου» και τα δυο σε στίχους του Νίκου Γκάτσου. Όπως είναι γνωστό, η δημιουργία του δεύτερου τραγουδιού προέκυψε από την προσθήκη των στίχων του Γκάτσου, πάνω σε μια μελωδία του Θεοδωράκη από την ταινία «Honeymoon». Στον δίσκο μάλιστα, ο Γκάτσος υπέγραψε με το ψευδώνυμο «Β.Καρδής».
Σύμφωνα με τις αφηγήσεις του Μίκη Θεοδωράκη, οι στίχοι της «Μυρτιάς» γεννήθηκαν μετά από μια συνάντηση του ίδιου και της γυναίκας του Μυρτώς, με τον Νίκο Γκάτσο και τον διευθυντή του Εθνικού Ιδρύματος Ραδιοφωνίας Πύρρο Σπυρομήλιο. Όπως λέει ο Μίκης, ο Γκάτσος δεν ήταν ιδιαίτερα ομιλητικός, ενώ παρατηρούσε για αρκετή ώρα τη Μυρτώ. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα, την επόμενη μέρα σε μια νέα συνάντηση ανάμεσα σε συνθέτη και ποιητή στο θρυλικό στέκι του «Φλόκα», ο Γκάτσος, αφού εξέφρασε τον θαυμασμό του για τη Μυρτώ, να βγάλει από την τσέπη του ένα χαρτί με στίχους και να το δώσει στον Μίκη, αποκαλύπτοντας πως τους έγραψε εμπνευσμένος από εκείνη. Πηγαίνοντας στο σπίτι, ο Μίκης έγραψε αμέσως αυτή τη θεϊκή μελωδία και, μετά την έγκριση του Πατσιφά, συμφώνησαν το τραγούδι να ηχογραφηθεί με τη Νάνα Μούσχουρη. Όμως, την ώρα που ο Μίκης έπαιξε το τραγούδι στον Πατσιφά, ήταν στον ίδιο χώρο και η Γιοβάννα, η οποία, ενθουσιασμένη από το τραγούδι, ζήτησε να το τραγουδήσει εκείνη, λαμβάνοντας την έγκριση του Μίκη και του Πατσιφά.
Η επιτυχία της «Μυρτιάς» ώθησε την Columbia να προχωρήσει σε δυο καινούργιες ηχογραφήσεις του τραγουδιού, με επικεφαλής της ορχήστρας και στις δυο περιπτώσεις, τον Μανώλη Χιώτη. Στις 27 Σεπτεμβρίου του 1960 η «Μυρτιά» ηχογραφήθηκε με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση και τον Χιώτη στα σεγόντα και λίγες μέρες μετά, στις 12 Οκτωβρίου, από τη Μαίρη Λίντα και τον Χιώτη να σιγοντάρει κι εδώ σε μια ηχογράφηση με γρηγορότερο τέμπο.
Από τότε, πραγματοποιήθηκαν δεκάδες επανεκτελέσεις του τραγουδιού, άλλες στο studio, άλλες ζωντανά, μέχρι πριν λίγες μέρες, που κυκλοφόρησε ψηφιακά μια νέα ζωντανή ηχογράφηση από μια συναυλία που δόθηκε στις 17 Νοεμβρίου 2023 στο Πολιτιστικό Συνεδριακό Κέντρο Ηρακλείου, με τη Μαρία Φαραντούρη στο τραγούδι και τον αρχιμουσικό Μύρωνα Μιχαηλίδη στο πιάνο.
Η νέα εκτέλεση κυκλοφόρησε με αφορμή την επικείμενη συναυλία της Μαρίας Φαραντούρη και του Μύρωνα Μιχαηλίδη στις 14 και 15 Νοεμβρίου στην Αίθουσα «Ανδρέας και Μαρία Καλοκαιρινού», στο Πολιτιστικό Συνεδριακό Κέντρο του Ηρακλείου, με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, η οποία θα εμφανιστεί για πρώτη φορά σε αυτό τον χώρο. Τις ενορχηστρώσεις επιμελήθηκαν ο Αντώνης Σουσάμογλου και ο Λάζαρος Τσαβδαρίδης.
Η ηχοληψία έγινε από τον Δημήτρη Χατζάκη, τα γραφιστικά από τον Χρυσόστομο Σπετσίδη και το τραγούδι κυκλοφορεί από την «Αεράκης – Κρητικό Μουσικό Εργαστήρι & Σείστρον».
Η κεντρική φωτογραφία της Μαρίας Φαραντούρη είναι του Σωτήρη Μουσλόπουλου.
