Ελλείψεις σε πιστοποιήσεις πυρασφάλειας, κενά ελέγχων και επικίνδυνες αστοχίες στην πυραντοχή των καθισμάτων, τα οποία διαθέτουν οι επιβατικές αμαξοστοιχίες της Hellenic Train ακόμα και σήμερα, πάνω από τρία χρόνια μετά την τραγωδία των Τεμπών με τα 57 θύματα, διαπίστωσε η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ).
Ύστερα από τις «μαύρες τρύπες» για την πυραντοχή των καθισμάτων που είχε εντοπίσει ο Εθνικός Οργανισμός Διερεύνησης Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων (ΕΟΔΑΣΑΑΜ), και το πόρισμα της Αρχής εγείρει νέα σοβαρά ερωτήματα για την ασφάλεια των σιδηροδρομικών μεταφορών στη χώρα μας.
Την ίδια στιγμή η Αρχή καταγράφει με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο σε δεύτερη απόφασή της ότι η Ελλάδα ούτε την περίοδο του τραγικού συμβάντος, αλλά ούτε και σήμερα διαθέτει ένα στοιχειώδες οργανωμένο πλαίσιο διαχείρισης θυμάτων και συγγενών σε περίπτωση δυστυχήματος με πολλαπλές απώλειες.
Για τον λόγο αυτό καλεί μάλιστα το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών να νομοθετήσει σχετικά με τα ζητήματα αποζημιώσεων θυμάτων και οικογενειών και να μην αντιμετωπίζει το θέμα «ad hoc, όπως συνέβη στην περίπτωση των Τεμπών».
«Τρύπες» στην πυραντοχή των καθισμάτων
Η ΡΑΣ, η οποία δεν κινήθηκε αυτεπάγγελτα για το ζήτημα, αλλά ύστερα από το συμπληρωματικό πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ και τα εξώδικα οικογενειών θυμάτων, καλεί για εξηγήσεις την εταιρεία λειτουργίας του επιβατικού σιδηροδρόμου στην Ελλάδα, ενεργοποιώντας επίσημη διαδικασία ακρόασης κατά της Hellenic Train.
Το αντικείμενο της διερεύνησης αφορούσε την πυραντοχή των καθισμάτων και την τήρηση των προβλεπόμενων προδιαγραφών ασφαλείας κατά τη συντήρηση των βαγονιών, ενώ το περιεχόμενο της απόφασης της ΡΑΣ περιγράφει ένα πλέγμα ελλείψεων, κενών τεκμηρίωσης και προβληματικών διαδικασιών που προκαλούν νέα ερωτήματα για το επίπεδο εποπτείας και ελέγχου στο τροχαίο υλικό που εξακολουθεί να κυκλοφορεί στο ελληνικό σιδηροδρομικό δίκτυο.
Το πιο σοβαρό εύρημα της ΡΑΣ είναι το γεγονός πως δεν εντοπίστηκαν πιστοποιήσεις για τα υλικά των καθισμάτων, δεδομένου ότι η Hellenic Train δεν κατάφερε να αποδείξει πως τα υλικά που χρησιμοποιούνταν στις αντικαταστάσεις και τις επισκευές τους πληρούσαν τις απαιτήσεις πυροπροστασίας.
Σύμφωνα με την απόφαση, ζητήθηκαν πιστοποιητικά κατασκευαστών και προμηθευτών για τα υλικά επένδυσης των καθισμάτων, όμως τέτοια στοιχεία είτε δεν προσκομίστηκαν είτε δεν υπήρχαν διαθέσιμα.
«Ειδικότερα, δεν βρέθηκαν παρότι ζητήθηκαν, αντικειμενικές αποδείξεις, π.χ. πιστοποιητικά προμηθευτών και κατασκευαστών υλικών, τα οποία οφείλουν να συνοδεύουν τα υλικά επένδυσης των καθισμάτων Ε/Α, κατά την παράδοσή τους από τους υπεργολάβους», επισημαίνεται στο πόρισμα.
Η ΡΑΣ αναφέρει ρητά ότι δεν αποδεικνύεται πως τα υλικά ακολουθούσαν το τεχνικό φυλλάδιο UIC 564-2, το οποίο αποτελεί τον ισχύοντα εθνικό κανόνα για την πυροπροστασία του τροχαίου υλικού και ειδικότερα για την αντοχή των υλικών σε φωτιά και την ασφαλή εκκένωση επιβατών με το πόρισμα να αποκαλύπτει πρακτικά ότι δεν υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις πως τα καθίσματα που τοποθετούνταν στα βαγόνια ήταν πραγματικά φτιαγμένα από υλικό φλογοεπιβραδυντικό.
Το εύρημα αυτό μάλιστα είναι ιδιαιτέρως κρίσιμο για τη διερεύνηση της υπόθεσης των Τεμπών δεδομένου ότι οικογένειες των θυμάτων και εμπειρογνώμονες έχουν εδώ και πολύ καιρό καταγγείλει ότι κάποια από τα θύματα έχασαν τη ζωή τους από τη φωτιά που ακολούθησε τη σύγκρουση.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι, σύμφωνα με τη ΡΑΣ, το ίδιο το σύστημα συντήρησης και εσωτερικού ελέγχου της Hellenic Train δεν εντόπισε ποτέ αυτές τις ελλείψεις. Η απόφαση περιγράφει μια σειρά διαδικασιών της εταιρείας που θεωρητικά θα έπρεπε να λειτουργούν ως μηχανισμοί ασφαλείας και εσωτερικής εποπτείας, αλλά στην πράξη απέτυχαν να εντοπίσουν κρίσιμα ζητήματα συμμόρφωσης.
Μεταξύ άλλων, η Αρχή καταγράφει προβλήματα:
- στη μεθοδολογία έκδοσης κανόνων ασφαλείας για τη συντήρηση τροχαίου υλικού,
- στη διαδικασία αξιολόγησης προμηθευτών,
- στη διαχείριση τεχνικών φακέλων συντήρησης,
- αλλά και στη διαδικασία διερεύνησης περιστατικών ασφαλείας.
Το πόρισμα εντοπίζει σοβαρές πλημμέλειες και ως προς τον τρόπο με τον οποίο η HELLENIC TRAIN ανέθετε εργασίες συντήρησης των καθισμάτων σε εξωτερικούς συνεργάτες.
Σύμφωνα με τη ΡΑΣ, οι συμβάσεις με υπεργολάβους όπως οι TENNIS CRAFT INTERKAT και GLOBAL INTERIOR SYSTEMS IKE «δεν αναφέρουν ρητά ότι τα υλικά των καθισμάτων θα έχουν επένδυση από φλογοεπιβραδυντικό υλικό σύμφωνα με UIC 564-2, όπως προβλέπεται σχετικά στις αρχικές συμβάσεις κατασκευής τους».
Αντί αυτής της ξεκάθαρης αναφοράς, οι συμβάσεις συντήρησης περιορίζονταν, όπως σημειώνεται, σε γενικόλογες διατυπώσεις ότι «το ύφασμα θα είναι της ίδιας ποιότητας και του ίδιου χρώματος με το αρχικό», «με αποτέλεσμα να μη δημιουργείται μια σαφής και ισχυρή απαίτηση στους υπεργολάβους», επισημαίνεται.
Επιπροσθέτως, σύμφωνα με το πόρισμα, σε ορισμένες περιπτώσεις δεν προβλεπόταν καν υποχρέωση προσκόμισης πιστοποιητικών κατασκευαστή για τα υλικά που χρησιμοποιούνταν.
Με άλλα λόγια, όπως προκύπτει από το πόρισμα, η ΡΑΣ, λειτουργούσε ένα σύστημα στο οποίο γίνονταν εργασίες συντήρησης χωρίς να εξασφαλίζεται επαρκώς ούτε η ιχνηλασιμότητα ούτε η τεκμηρίωση ασφαλείας των υλικών.
Χωρίς σχέδιο για την αντιμετώπιση των θυμάτων – Συστάσεις σε υπουργείο, ΟΣΕ και Hellenic Train
Την παντελή έλλειψη ενός οργανωμένου πλαισίου διαχείρισης θυμάτων και συγγενών σε περίπτωση πολύνεκρου δυστυχήματος, η οποία αποκαλύφθηκε το διάστημα μετά το δυστύχημα, έρχεται να επιβεβαιώσει εμμέσως η ΡΑΣ σε δεύτερη απόφασή της που αφορά την αυτεπάγγελτη έρευνα για την τραγωδία των Τεμπών.
Στην απόφαση, η οποία αποτελεί έμμεση παραδοχή του γεγονότος ότι το κράτος και οι εμπλεκόμενοι φορείς βρέθηκαν εντελώς απροετοίμαστοι μπροστά σε ένα πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα, αποτυπώνονται τα νομικά κενά και η απουσία υποχρεωτικών διαδικασιών για την υποστήριξη των επιβατών και των οικογενειών τους μετά την καταστροφή.
Η έρευνα της ΡΑΣ, η οποία είχε ξεκινήσει μόλις δύο ημέρες μετά το δυστύχημα και ανέλυσε τις υποχρεώσεις της σιδηροδρομικής εταιρείας απέναντι στους επιβάτες, μπορεί να μην κατέληξε σε κυρώσεις κατά των σιδηροδρομικών εταιρειών, ωστόσο οδήγησε σε μία δέσμη συστάσεων, από την οποία δεν εξαιρείται και το ίδιο το υπουργείο, το οποίο έχει την ευθύνη της νομοθέτησης.
Συγκεκριμένα, όσον αφορά τη HELLENIC TRAIN, υπογραμμίζει την ανάγκη υποχρεωτικής ενημέρωσης για ασφαλιστικές καλύψεις, αποζημιώσεις, προκαταβολές και δικαιώματα των επιβατών συμπεριλαμβανομένης της ενημέρωσης για τις προθεσμίες άσκησης αγωγών ευθύνης, ενώ εισηγείται την αλλαγή όρων στο ασφαλιστήριο συμβόλαιο της εταιρείας ώστε να μην υπάρχουν αμφισβητήσεις για εξαιρέσεις λόγω βαριάς αμέλειας ή δόλου.
Σε ό,τι αφορά τον ΟΣΕ, η Αρχή αν και αναγνωρίζει ότι δεν είχε υποχρέωση ασφαλιστικής κάλυψης δεδομένου ότι διαχειρίζεται κρίσιμες υποδομές μεταφοράς, συστήνει την υποχρέωση σύναψης ασφαλιστήριου συμβολαίου κάλυψης αστικής ευθύνης ατυχημάτων.
Από το υπουργείο η ΡΑΣ ζητά να θεσπιστεί υποχρεωτικό πλαίσιο αντιμετώπισης σιδηροδρομικών ατυχημάτων με θύματα, σημειώνοντας ουσιαστικά ότι στα Τέμπη όλα έγιναν αποσπασματικά και «ad hoc».
Στις συστάσεις της προς το υπουργείο υπογραμμίζει χαρακτηριστικά: «Θεσμοθέτηση μέτρων – νομοθέτηση με πρόβλεψη παροχής βοήθειας από τις εμπλεκόμενες σιδηροδρομικές επιχειρήσεις και τον διαχειριστή της υποδομής, σε περίπτωση σιδηροδρομικού ατυχήματος με θάνατο ή και τραυματισμό (όχι ad hoc όπως συνέβη με τα Τέμπη), όπως Σχέδιο βοήθειας προς τα θύματα και τις οικογένειές τους».
Η Αρχή εισηγείται να καταστούν υποχρεωτικά σχέδια έκτακτης ανάγκης για τις σιδηροδρομικές εταιρείες και τον διαχειριστή υποδομής, ώστε να προβλέπονται εκ των προτέρων διαδικασίες για την υποστήριξη θυμάτων και συγγενών προβαίνοντας σε αναλυτικές συστάσεις που αφορούν έως και την ανάγκη δημιουργίας ιδιωτικών χώρων πένθους.
Συγκεκριμένα ως προς τις υποχρεώσεις των σιδηροδρομικών επιχειρήσεων και των διαχειριστών υποδομών, ενδεικτικά αναφέρει ότι:
- Οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις που παρέχουν υπηρεσίες μεταφοράς επιβατών να υποχρεούνται να διαθέτουν, κατά την έναρξη των δραστηριοτήτων τους, σχέδιο για την υποστήριξη των θυμάτων σιδηροδρομικών ατυχημάτων και των οικογενειών τους.
- Σε περιπτώσεις θανάτων ή σοβαρών τραυματισμών, οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις οφείλουν να παρέχουν επαρκείς τηλεφωνικές γραμμές για την παροχή βασικών πληροφοριών, τη συλλογή στοιχείων επικοινωνίας για τα μέλη της οικογένειας και την αντιμετώπιση ερωτημάτων σχετικά με τους επιβάτες που επλήγησαν από το ατύχημα. Οι γραμμές θα είναι δωρεάν για εγχώριες κλήσεις, θα στελεχώνονται από εξειδικευμένο προσωπικό και θα παραμένουν ανοιχτές για όσο διάστημα είναι απαραίτητο, ανάλογα με την πρόοδο των επιχειρήσεων διάσωσης και ταυτοποίησης.
- Σε περίπτωση θανάτων ή σοβαρών τραυματισμών, οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις και ο διαχειριστής υποδομής, παρέχουν στους συγγενείς των θυμάτων ένα κατάλληλο μέρος για να λάβουν βοήθεια και πληροφορίες, το οποίο να προσφέρει επαρκή ιδιωτικότητα, τόσο στους τόπους προέλευσης και προορισμού του ταξιδιού, όσο και στον τόπο του ατυχήματος, ανάλογα με την ανάγκη και την έκταση του ατυχήματος.
- Μεταφορά και στέγαση μελών οικογένειας και θυμάτων.
- Ψυχολογική βοήθεια.
- Πληροφορίες σχετικά με την οικονομική βοήθεια: Η σιδηροδρομική επιχείρηση θα παρέχει πληροφορίες σχετικά με την άμεση οικονομική βοήθεια στα θύματα και τις οικογένειές τους, καθώς και σχετικά με τα οικονομικά τους δικαιώματα σε σχέση με το ατύχημα, συμπεριλαμβανομένων λεπτομερειών για τα ασφαλιστήρια συμβόλαια που έχουν συναφθεί και τυχόν προκαταβολές που οφείλονται σύμφωνα με τον κανονισμό για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των επιβατών σιδηροδρομικών γραμμών.
- Προσωπικά είδη: Η σιδηροδρομική επιχείρηση είναι υπεύθυνη, όπου εφαρμόζεται, για την κατάθεση, τον καθαρισμό και την επιστροφή των προσωπικών αντικειμένων που βρίσκονται επί του τρένου στους ιδιοκτήτες τους ή στους συγγενείς τους, εκτός εάν αυτά διατηρούνται για τους σκοπούς της διερεύνησης του ατυχήματος.
- Η σιδηροδρομική επιχείρηση και ο διαχειριστής της υποδομής πρέπει να διασφαλίσουν την εκπαίδευση του προσωπικού που εμπλέκεται στην εφαρμογή του σχεδίου.
- Η δημιουργία ενός ιδιωτικού χώρου όπου τα μέλη της οικογένειας μπορούν να θρηνήσουν ιδιωτικά.
- Η παροχή ιδιωτικών χώρων για τη συνεργασία με Αρχές (Αστυνομία, Πυροσβεστική, Σώματα Ασφαλείας κλπ) για τη λήψη φυσικών περιγραφών και την ταυτοποίηση των θυμάτων.
- Ενημέρωση των πρεσβειών άλλων κρατών για την ύπαρξη θυμάτων της αντίστοιχης χώρας, καθώς και συντονισμός, όπου κρίνεται σκόπιμο, στην παροχή βοήθειας στους συγγενείς τους.
πηγή: ethnos.gr
