Τον Ιανουάριο του 2026 θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση ο νέος Κώδικας της Αυτοδιοίκησης όπως τόνισε ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος, μιλώντας, στη γενική συνέλευση της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων Κεντρικής Μακεδονίας την Δευτέρα 8 Δεκεμβρίου, η οποία χαρακτηρίστηκε και από την δυναμική παρέμβαση αγροτών της περιοχής στο πλαίσιο των κινητοποιήσεων των τελευταίων ημερών.
Ο υπουργός ανέφερε ότι σε αυτή τη χρονική περίοδο τα 6 τεύχη του Κώδικα έχουν παραδοθεί από το ΥΠΕΣ στην Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), τις Περιφερειακές Ενώσεις Δήμων (ΠΕΔ) και την Ένωση Περιφερειών Ελλάδας (ΕΝΠΕ) προς μελέτη και υποβολή επισημάνσεων και προτάσεων, με ορίζοντα την γενική συνέλευση της ΚΕΔΕ την Τετάρτη 17 Δεκεμβρίου, προκειμένου να γίνει η τελική διαμόρφωσή τους ώστε να τεθούν υπό δημόσια διαβούλευση τον Ιανουάριο του 2026 και κατόπιν να κατατεθεί ο Κώδικας στη Βουλή προς ψήφιση.
Ο υπουργός χαρακτήρισε ως «πολύ δύσκολο» το εγχείρημα της δημιουργίας του Κώδικα καθώς, όπως υπογράμμισε, «το σύστημα της αυτοδιοίκησης είναι απέραντο». Ενδεικτικά σημείωσε ότι υπάρχουν διατάξεις 60 χρόνων που ισχύουν σήμερα, φέρνοντας ως παράδειγμα την οικονομική διαχείριση που ορίζεται από βασιλικό διάταγμα του ’58 και του ’59. Παράλληλα, σημείωσε ότι ο Κώδικας «ρυθμίζει πλέον πολύ περισσότερα θέματα από εκείνα που περιείχε ο Κώδικας Δήμων και Κοινοτήτων του 2006, ο οποίος δεν προέβλεπε τίποτα για την οικονομική διαχείριση των ΟΤΑ, ούτε για τις Περιφέρειες».
Το «μπαλάκι» στους Δήμους για τα οικονομικά
Αναφερόμενος στα αιτήματα των Δήμων για αύξηση της χρηματοδότησης και την υποστήριξή τους με προσωπικό, ο υπουργός διευκρίνισε ότι ο Κώδικας «δεν περιέχει την κάθετη νομοθεσία, όπως την πολεοδομική νομοθεσία, τις πολιτικές δημόσιας υγείας και την κοινωνική πολιτική, αλλά είναι το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας της αυτοδιοίκησης και αγγίζει πολλά κομμάτια», για να προσθέσει: «Ποτέ κανένας Κώδικας δεν έφερε χρηματοδοτικά εργαλεία. Τα χρηματοδοτικά εργαλεία είναι παράλληλα κανάλια, που υπάρχουν και θεσπίζονται κατά καιρούς. Σε σχέση με το παρελθόν υπάρχουν πολλά χρηματοδοτικά εργαλεία, γι’ αυτό επιμένω στην απορροφητικότητά τους από την πλευρά των Δήμων. Είναι πολύ σημαντικό πράγμα η ολοκλήρωση, η ωρίμανση, η εκτέλεση, η παραλαβή έργων ώστε αμέσως να δημιουργείται χώρος για επόμενα έργα».
Εκτός Κώδικα τα θέματα προσωπικού
Παράλληλα ο υπουργός τόνισε ότι ο Κώδικας δεν περιέχει ζητήματα προσωπικού, υποστηρίζοντας ότι σε αυτόν τον τομέα «έχουν γίνει βήματα τα τελευταία χρόνια, καθώς εγκρίνεται το σύνολο των αιτημάτων για προσλήψεις στις ανταποδοτικές υπηρεσίες, ενώ λύθηκε το θέμα των αναπληρώσεων τους διορισμούς με την εντοπιότητα στους ορεινούς Δήμους». Όπως ανέφερε, «στο πλαίσιο των προσλήψεων του ΑΣΕΠ, όποιος δηλώσει κάποια θέση, διοριστεί σε αυτήν και δεν πάει, θα έχει μια ποινή και θα μένει τρία χρόνια εκτός πινάκων». Προς την κατεύθυνση της επιτάχυνσης των προσλήψεων, ανέφερε ότι «θα βοηθήσει πολύ και το νέο πληροφοριακό σύστημα του ΑΣΕΠ, που θα είναι έτοιμο σε λίγες εβδομάδες, θα ξανασχεδιαστεί σχεδόν στο σύνολό του και θα έχει διαλειτουργικότητες».
Βασικά σημεία του Κώδικα
Ως προς τα βασικά σημεία του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης, ο υπουργός Εσωτερικών επισήμανε ότι το πρώτο «αφορά τα οργανωτικά ζητήματα, από τις κατηγοριοποιήσεις των Δήμων ως τον τρόπο εκλογής των δημοτικών και περιφερειαρχών Αρχών που έχει καινοτομίες, όπως το σύστημα εκλογής σε έναν γύρο και η ηλεκτρονική ψηφοφορία».
Το δεύτερο βασικό σημείο έχει να κάνει με τη διακυβέρνηση και τα νομικά πρόσωπα, για τα οποία υπάρχουν πολλές κατηγορίες. Στο θέμα αυτό, ο υπουργός ζήτησε τις προτάσεις των δημάρχων, ενώ σημείωσε ότι υπάρχει και ένα κομμάτι υπό επεξεργασία για την καταστατική θέση των αιρετών.
Το τρίτο βασικό ζήτημα περιλαμβάνει την καταγραφή των αρμοδιοτήτων των Δήμων και των Περιφερειών, για τις οποίες ο υπουργός σχολίασε ότι «δεν υπήρχαν ποτέ μαζεμένες, έγινε η καταγραφή για πρώτη φορά σε ένα ενιαίο κείμενο, ενώ θεσπίζεται μόνιμος μηχανισμός και ανταλλαγής αρμοδιοτήτων μεταξύ διαφόρων επιπέδων της κρατικής διοίκησης και της αυτοδιοίκησης, με προϋπόθεση, όταν μεταφέρεται μια αρμοδιότητα να μεταφέρονται και οι πόροι, το προσωπικό και οι υποδομές».
Ο τέταρτος πυλώνας του Κώδικα είναι η οικονομική διαχείριση, με τον Θ. Λιβάνιο να υποστηρίζει ότι «προσπαθεί να “συμμαζέψει” πάρα πολλές διατάξεις που υπάρχουν και έχουν αλλάξει, είτε αφορούν την αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών είτε την αξιοποίηση της δημοτικής περιουσίας προς όφελος των δημοτών». Παράλληλα, σημείωσε ότι η λογική των Τοπικών Συμβουλίων Νέων θα αντικατασταθεί από έναν «μηχανισμό νεολαίας» με «καθολική ψηφοφορία που θα μεταφέρει στο Δημοτικό Συμβούλιο τον σφυγμό της νεολαίας για μια σειρά θεμάτων».
Το πέμπτο τμήμα του Κώδικα αναφέρεται στην καθημερινή λειτουργία των Δήμων και με βάση τον υπουργό «φεύγουμε από την αποκεντρωμένη διοίκηση και πάμε στο μοντέλο της αυτοτελούς υπηρεσίας εποπτείας που είναι θεσμοθετημένη είναι από το 2010 αλλά δεκαπέντε χρόνια δεν έχει εφαρμοστεί». Σύμφωνα, μάλιστα, με τον υπουργό, «καλώς εχόντων των πραγμάτων, στις αρχές του 2026 θα προκηρυχθούν οι θέσεις των 7 εποπτών», με τον ίδιο να προσθέτει: «Επιλεγμένος μέσω ΑΣΕΠ θα είναι ο γενικός επόπτης νομιμότητας και ο μηχανισμός υποδοχής καταγγελιών θα μιλάει με τους άλλους ελεγκτικούς μηχανισμούς: Εθνική Αρχή Διαφάνειας, Γενικό λογιστήριο του κράτους, Διεύθυνση Δημοσιονομικών Ελέγχων, για έναν συντονισμό των ελέγχων, για να μην ελέγχουν οι διαφορετικές υπηρεσίες το ίδιο πράγμα».
Επιπλέον, σημείωσε ότι απαλλαγή από την αυτόφωρη διαδικασία θα έχει όχι μόνο ο δήμαρχος αλλά και οι αντιδήμαρχοι και οι αντιπεριφερειάρχες που ασκούν καθήκοντα δημάρχου και περιφερειάρχη, ενώ υποθέσεις που αφορούν τα ανώτατα αιρετά μέλη της αυτοδιοίκησης θα εκδικάζονται άμεσα, χωρίς αναβολές.
Τέλος, απαντώντας σε ερώτηση του δημάρχου Θεσσαλονίκης Στέλιου Αγγελούδη, ο Θ. Λιβάνιος γνωστοποίησε ότι στις αρχές του 2026 θα ξεκινήσουν οι προσλήψεις για τη στελέχωση της Δημοτικής Αστυνομίας.
