Τιμώντας, όπως κάθε χρόνο, έναν δημιουργό στην ενότητα «Βραδιά – αφιέρωμα σε Έλληνες Δημιουργούς», το Φεστιβάλ Επταπυργίου τίμησε φέτος τον συνθέτη, στιχουργό και συγγραφέα Γιώργο Ανδρέου, με δυο συναυλίες που πραγματοποιήθηκαν στον ιστορικό χώρο του Επταπυργίου τη Δευτέρα 21 και την Τρίτη 22 Ιουλίου.
Τα τραγούδια του Γιώργου Ανδρέου ερμήνευσαν την πρώτη βραδιά (με τη σειρά που εμφανίσθηκαν) ο Χρήστος Θηβαίος, ο Μανώλης Φάμελλος, η Ελένη Τσαλιγοπούλου, η Κορίνα Λεγάκη, ο Στάθης Παχίδης, ο Γιάννης Κότσιρας και η Τάνια Τσανακλίδου και τη δεύτερη ο Μανώλης Φάμελλος, η Ελένη Τσαλιγοπούλου, η Κορίνα Λεγάκη, ο Στάθης Παχίδης, ο Δημήτρης Ζερβουδάκης, ο Μάνος Αχαλινωτόπουλος και ο Γιώργος Νταλάρας.
Αναφερόμενος στους ερμηνευτές, σε συνέντευξη που μου παραχώρησε λίγες μέρες πριν από τις συναυλίες, ο Γιώργος Ανδρέου τόνισε πως:
«Όσο για τις ερμηνεύτριες και τους ερμηνευτές, είναι όλοι τους πολυσύνθετες καλλιτεχνικές προσωπικότητες και κάθε αφορμή για ανανέωση ύφους και ήχου την υποστηρίζουν θερμά κι αποφασιστικά…
…Είναι ένα “παιχνίδι”: Οι ερμηνεύτριες κι οι ερμηνευτές που συμμετέχουν και τις δύο μέρες υποδέχονται διαφορετικές ερμηνεύτριες και διαφορετικούς ερμηνευτές κάθε μέρα. Πιστεύω πως το ακροατήριο θα ευχαριστηθεί από αυτήν την ποικιλομορφία, ή οποία δίνει σε μεγάλο μέρος του το κίνητρο να παρακολουθήσει και τις δύο συναυλίες…»
Το μεγαλύτερο μέρος των τραγουδιών και των ορχηστρικών παρουσιάστηκε από την Συμφωνική Ορχήστρα του Δήμου Θεσσαλονίκης, σε διεύθυνση του μαέστρου Τάσου Συμεωνίδη, πάνω στις ενορχηστρώσεις του Στέργιου Γαργάλα και του Γιώργου Ανδρέου. Όπως είπε ο Γιώργος Ανδρέου στην ίδια συνέντευξη:
«Δεν πρόκειται για «συμφωνική» εκδοχή της μουσικής μου αλλά για μια συνομιλία της Ορχήστρας και του ήχου της με τις καταγωγές των δημιουργιών μου (που είναι πολυσύνθετες και με πολύ διαφορετικές μεταξύ τους αισθητικές εκκινήσεις, λόγιες και δημοτικές και λαϊκές) και με το πιάνο μου, το προσωπικό μου όργανο».
Ο Γιώργος Ανδρέου έπαιξε πιάνο, ενώ, εκτός από τη Συμφωνική, συμμετείχε μια μικρή ορχήστρα, που στελέχωσαν οι μουσικοί: Παύλος Παφρανίδης (μπουζούκι), Ζωγράφος Σταυρίδης (ακορντεόν), Βαγγέλης Καλαμάρας (τύμπανα), Σπύρος Χατζηκωνσταντίνου (κιθάρες), Τραϊανός Αλμπανούδης (μπάσο) και ο Στέργιος Γαργάλας (βιολί). Τον ήχο φρόντισαν ο Γιώργος Καρυώτης και ο Κώστας Σαββατιανός.
Μαζί με τα δισκογραφημένα, γνωστά ή λιγότερο γνωστά τραγούδια του Γιώργου Ανδρέου, στις δυο παραστάσεις ακούστηκαν και τραγούδια από τα ακυκλοφόρητα, μέχρι στιγμής, έργα του, «Ο μπερντές του Καραγκιόζη» και «Ημερολόγιο Καταστρώματος Γ’ του Γιώργου Σεφέρη», όπως επίσης κι από δύο κύκλους τραγουδιών – έναν σε στίχους του Κώστα Φασουλά, με ερμηνευτή τον Δημήτρη Ζερβουδάκη κι έναν σε στίχους του Στάθη Παχίδη με ερμηνευτή τον ίδιο. Ακούστηκε επίσης ένα αδισκογράφητο ντουέτο από το μουσικό δράμα που συνέθεσε ο Ανδρέου σε λιμπρέτο του Οδυσσέα Ιωάννου «Μαρίκα με είπανε – Μαρίκα με βγάλανε», που παρουσιάστηκε από το ΚΘΒΕ (σε σκηνοθεσία του Αστέρη Πελτέκη) τον χειμώνα 2023 – 2024 και το καλοκαίρι του 2024.
Νομίζω πως εκτός από τα τραγούδια και τον τρόπο που παρουσιάστηκαν, το μεγαλύτερο ενδιαφέρον εντοπίζεται πως έγιναν δυο συναυλίες για τον ίδιο δημιουργό, στις οποίες ακούστηκαν, σε ένα σημαντικό ποσοστό, τραγούδια διαφορετικά ή τα ίδια τραγούδια με άλλους ερμηνευτές. Ήταν κάτι που πάντα προσδοκούσα να γίνει σε συναυλίες που είναι αφιερωμένες σε δημιουργούς με μεγάλο, ποσοτικά, αλλά και ποιοτικά έργο.
Είναι επίσης χαρακτηριστικό πως ανάμεσα σε αρκετά τα τραγούδια, ιδιαίτερα στα άγνωστα, ο Γιώργος Ανδρέου φρόντιζε και πολύ καλά έκανε, να αναφέρει τις απαραίτητες πληροφορίες, έτσι ώστε το κοινό να ξέρει τι είναι αυτό που ακούει.
Από τα διάφορα σημαντικά που ακούστηκαν στις δυο βραδιές, κράτησα μια φράση της αέναης Ελένης Τσαλιγοπούλου, για την εκπλήρωση ενός ονείρου που πραγματοποιήθηκε στο Επταπύργιο: «Όταν ετοιμάζαμε αυτά τα τραγούδια με τον Γιώργο, σκεπτόμασταν, πώς θα είναι να τα ακούς με μια μεγάλη ορχήστρα;» Για να ακολουθήσει, για μια ακόμη φορά, μια αποκαλυπτική εμφάνιση, με αποκορύφωμα το «all time classic» «Να μ’αγαπάς», όπου ερμηνεύτρια και δυο ορχήστρες «έδωσαν ρέστα»!
Επίσης, βαθιά συγκινημένη από την παρουσία της σ’αυτό τον χώρο δήλωσε η Τάνια Τσανακλίδου, «νιώθοντας τόσες βασανισμένες ψυχές γύρω μας να φτερουγίζουν διψώντας για λίγη ομορφιά και ελευθερία…»
Συγκινημένος, αλλά με διαφορετικό τρόπο ο Σαλονικιός Μανώλης Φάμελλος, αφού τραγούδησε για πρώτη φορά σε ένα χώρο, που, όπως είπε, παρα λίγο να περάσει στα νιάτα του ως… τρόφιμος!
Αυτονόητα, η δεύτερη συναυλία αφιερώθηκε στον Μάνο Ελευθερίου, αφού στις 22 Ιουλίου συμπληρώθηκαν επτά χρόνια που μας άφησε. Αν δεν μου διαφεύγει κάτι, στη χθεσινή συναυλία ακούστηκαν ζωντανά για πρώτη φορά από τον Γιώργο Νταλάρα, μετά την πρώτη παρουσίασή τους στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών τον Οκτώβρη του 2018, δυο τραγούδια από τον «Νοητό Λύκο» του Μάνου Ελευθερίου (που κυκλοφόρησαν σε δίσκο το 2020). Όσο για τις ερμηνείες του «θείου» στην «Ελλοπία» και στο «Η Ελλάδα ταξιδεύει», έχω την αίσθηση πως δεν υπάρχουν και δεν χρειάζονται περισσότερα σχόλια…
Στο φινάλε της συναυλίας η Περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας Αθηνά Αηδονά, αφού ευχαρίστησε όλους τους συμμετέχοντες των δυο συναυλιών, βράβευσε τον Γιώργο Ανδρέου για την προσφορά του στον ελληνικό πολιτισμό.
Ήμουν έτοιμος να «κλείσω» αυτό το κείμενο, όταν έπεσα πάνω στο κείμενο του Γιώργου Ανδρέου για τις δυο συναυλίες, που αναρτήθηκε πριν από λίγο στη σελίδα του στο facebook:
Στο Επταπύργιο, Δευτέρα 21 και Τρίτη 22 Ιουλίου (χθες) έγιναν (επιτρέψτε μου) δύο… συναυλιάρες! Την χθεσινή συναυλία την αφιερώσαμε στον μέγιστο Μάνο Ελευθερίου (επτά χρόνια που λείπει από κοντά μας κι είναι πάντα μαζί μας) και τραγουδήσαμε στίχους του από τον «Μπερντέ του Καραγκιόζη» και από τον «Νοητό Λύκο», μουσικές εργασίες μου κι οι δυο που τον περιέχουν – η πρώτη ανέκδοτη ακόμα (έρχεται σύντομα). Η λαμπρή αντιπροσωπεία της μουσικής μου οικογένειας: Τσαλιγοπούλου, Φάμελλος, Λεγάκη, Παχίδης και τις δύο μέρες. Τσανακλίδου, Θηβαίος, Κότσιρας στις 21/07. Νταλάρας, Ζερβουδάκης, Αχαλινωτόπουλος στις 22/07. Γιορτή. Για εμένα, για όλους μας. Η Συμφωνική του δήμου Θεσσαλονίκης, ο αρχιμουσικός Τάσος Συμεωνίδης. Η μπάντα – Καλαμάρας, Γαργάλας, Αλμπανούδης, Παφρανίδης, Σταυρίδης, Χατζηκωνσταντίνου. Ο Γιώργος Καρυώτης κι ο Κώστας Σαββατιανός (στον ήχο).
Το Κέντρο Πολιτισμού της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας – η Άννα Μυκωνίου, ο Θανάσης Κολαλάς κι η ομάδα τους. Οι φίλες κι οι φίλοι μου από την Θεσσαλονίκη, τις Σέρρες, την Λάρισα, από όλη την Ελλάδα. Ευγνωμοσύνη. Η Θεσσαλονίκη (χωρίς αυτήν θα ήμουν άλλος, αλλού, ποιος ξέρει πώς και πού). Η μουσική μου εργασία σαρανταπέντε (!!!) χρόνων. Για το Τραγούδι, το Θέατρο, το Σινεμά. Ψάχνοντας κι ακολουθώντας ίχνη προπατόρων. Κι ύστερα, στο παρθένο χιόνι. Με πείσμα και συγκίνηση.
Ευχαριστώ – που μοιραστήκατε μαζί μου το ωραίο ταξίδι (που συνεχίζεται). «Μιλάς τόσο σπάνια για το έργο σου» – μου λένε φίλοι αγαπημένοι. «Ναι, αλλά μιλάει στο γήπεδο» – απαντούν άλλοι αγαπημένοι φίλοι. Δίκιο έχουν όλοι τους. Η Μουσική, θα μας σώσει η Μουσική. Κι η Ποίηση. Κι όλες οι Τέχνες. Κι αν να μας σώσουν δεν μπορούν, μας παρηγορούν, μας γλυκαίνουν την ψυχή, μας υπενθυμίζουν πόσο μεγάλο και πολύτιμο είναι το δώρο της ζωής…
Θα ήταν παράλειψη, αν δεν ευχαριστούσαμε ιδιαιτέρως την Πρόεδρο του Κέντρου Πολιτισμού της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας Άννα Μυκωνίου, τον Καλλιτεχνικό Διευθυντή του Φεστιβάλ Επταπυργίου Θανάση Κολαλά, καθώς και όλο το προσωπικό του Κέντρου Πολιτισμού για την αγαστή συνεργασία τους, σε όλες τις εκδηλώσεις του Φεστιβάλ που παρακολουθήσαμε μέχρι σήμερα…
Το πρόγραμμα της πρώτης συναυλίας
1) Το λιμάνι νύχτα – Ορχηστρικό
2) Σπηλιά από πανί (στίχοι: Γιώργος Ανδρέου) Χρήστος Θηβαίος
3) Το μπαλκόνι του αρχάγγελου (Γιώργος Ανδρέου) Χρήστος Θηβαίος
4) Ο πόνος νίκησε πάλι (Γιώργος Ανδρέου) Χρήστος Θηβαίος
5) Άβατο (Γιώργος Ανδρέου) Χρήστος Θηβαίος
6) Φιλί κλειδί (Γιώργος Ανδρέου) Μανώλης Φάμελλος
7) Το πρόβλημά μου είσαι εσύ (Γιώργος Χρονάς) Μανώλης Φάμελλος
8) Άγιος ο έρωτας (Διονύσης Καρατζάς) Μανώλης Φάμελλος & Γιώργος Ανδρέου
9) Πάρε με στ΄όνειρο μαζί σου (Γιώργος Ανδρέου) Ελένη Τσαλιγοπούλου & Μανώλης Φάμελλος
10) Γαλάζιο καστανό (Γιώργος Ανδρέου) Ελένη Τσαλιγοπούλου
11) Τις θάλασσες σταμάτα (Διονύσης Καρατζάς) Ελένη Τσαλιγοπούλου
12) Πλασμένος για πολλά (Μάνος Ελευθερίου) Ελένη Τσαλιγοπούλου
13) Να μ’αγαπάς (Γιώργος Ανδρέου) Ελένη Τσαλιγοπούλου
14) Όταν περπατώ στα σύννεφα (Γιώργος Ανδρέου – Από τη μουσική θεατρική παράσταση «Μαρίκα με είπανε – Μαρίκα με βγάλανε) Ελένη Τσαλιγοπούλου & Κορίνα Λεγάκη
15) Ένα παιδικό φουστάνι (Οδυσσέας Ιωάννου) Κορίνα Λεγάκη
16) Σελίδα λευκή (Παρασκευάς Καρασούλος) Κορίνα Λεγάκη
17) Σαλαμίνα της Κύπρος (Γιώργος Σεφέρης / Από το συμφωνικό έργο «Ημερολόγιο Καταστρώματος Γ’», βασισμένο στο ομότιτλο ποιητικό έργο του Γιώργου Σεφέρη) Κορίνα Λεγάκη
18) Τα πάθη της βροχής (Κική Δημουλά) Κορίνα Λεγάκη
19) Νύχτα στη μεγάλη πόλη – Θέμα Α’ – Ορχηστρικό
20) Νύχτα στη μεγάλη πόλη – Θέμα Β’ – Ορχηστρικό
(Από το soundtrack της ταινίας του Πάνου Καρκανεβάτου «Καλά κρυμμένα μυστικά – Αθανασία»)
21) Πενθέας (Από το συμφωνικό έργο «Ημερολόγιο Καταστρώματος Γ’», βασισμένο στο ομότιτλο ποιητικό έργο του Γιώργου Σεφέρη) Ορχηστρικό
22) Η μουσική είναι λαϊκή (Στάθης Παχίδης) Στάθης Παχίδης
23) Μέχρι να πονέσεις (Στάθης Παχίδης) Στάθης Παχίδης
24) Στο μεταξύ η Ελλάδα ταξιδεύει (Γιώργος Ανδρέου) Γιάννης Κότσιρας
25) Μεγάλο παραμύθι (Γιώργος Ανδρέου) Γιάννης Κότσιρας
26) Πάντα κάτι μένει (Μάνος Ελευθερίου) Γιάννης Κότσιρας
27) Εγώ με την αγάπη μάλωσα (Γιώργος Ανδρέου) Γιάννης Κότσιρας
28) Πεθύμησα ένα σύννεφο (Γιώργος Ανδρέου) Τάνια Τσανακλίδου
29) Χελιδόνια της βροχής (Διονύσης Καρατζάς) Τάνια Τσανακλίδου
30) Το τραγούδι του παράξενου κόσμου (Γιώργος Ανδρέου) Τάνια Τσανακλίδου
31) Γράμμα στον κύριο Νίκο Γκάτσο (Γιώργος Ανδρέου) Τάνια Τσανακλίδου
32) Μικρή πατρίδα (Παρασκευάς Καρασούλος) Όλοι οι τραγουδιστές
Το πρόγραμμα της δεύτερης συναυλίας
1) Το λιμάνι νύχτα – Ορχηστρικό
2) Φιλί κλειδί (Γιώργος Ανδρέου) Μανώλης Φάμελλος
3) Το πρόβλημά μου είσαι εσύ (Γιώργος Χρονάς) Μανώλης Φάμελλος
4) Άγιος ο έρωτας (Διονύσης Καρατζάς) Μανώλης Φάμελλος & Γιώργος Ανδρέου
5) Πάρε με στ΄όνειρο μαζί σου (Γιώργος Ανδρέου) Ελένη Τσαλιγοπούλου & Μανώλης Φάμελλος
6) Γαλάζιο καστανό (Γιώργος Ανδρέου) Ελένη Τσαλιγοπούλου
7) Τις θάλασσες σταμάτα (Διονύσης Καρατζάς) Ελένη Τσαλιγοπούλου
8) Πλασμένος για πολλά (Μάνος Ελευθερίου) Ελένη Τσαλιγοπούλου
9) Αρζεντίνα (Γιώργος Ανδρέου) Ελένη Τσαλιγοπούλου
10) Να μ’αγαπάς (Γιώργος Ανδρέου) Ελένη Τσαλιγοπούλου
11) Όταν περπατώ στα σύννεφα (Γιώργος Ανδρέου – Από τη μουσική θεατρική παράσταση «Μαρίκα με είπανε – Μαρίκα με βγάλανε) Ελένη Τσαλιγοπούλου & Κορίνα Λεγάκη
12) Ένα παιδικό φουστάνι (Οδυσσέας Ιωάννου) Κορίνα Λεγάκη
13) Σελίδα λευκή (Παρασκευάς Καρασούλος) Κορίνα Λεγάκη
14) Σαλαμίνα της Κύπρος (Γιώργος Σεφέρης / Από το συμφωνικό έργο «Ημερολόγιο Καταστρώματος Γ’», βασισμένο στο ομότιτλο ποιητικό έργο του Γιώργου Σεφέρη) Κορίνα Λεγάκη
15) Τα πάθη της βροχής (Κική Δημουλά) Κορίνα Λεγάκη
16) Γράμμα στον κύριο Νίκο Γκάτσο (Γιώργος Ανδρέου) Κορίνα Λεγάκη
17) Πενθέας (Από το συμφωνικό έργο «Ημερολόγιο Καταστρώματος Γ’», βασισμένο στο ομότιτλο ποιητικό έργο του Γιώργου Σεφέρη) Ορχηστρικό
18) Η μουσική είναι λαϊκή (Στάθης Παχίδης) Στάθης Παχίδης
19) Μέχρι να πονέσεις (Στάθης Παχίδης) Στάθης Παχίδης
20) Ότι με πληγώνει (Θοδωρής Γκόνης) Δημήτρης Ζερβουδάκης
21) Μεγάλο παραμύθι (Γιώργος Ανδρέου) Δημήτρης Ζερβουδάκης
22) Το σώμα μου σε σένα (Κώστας Φασουλάς) Δημήτρης Ζερβουδάκης
23) Εγώ με την αγάπη μάλωσα (Γιώργος Ανδρέου) Δημήτρης Ζερβουδάκης
24) Dalcrosse – Ορχηστρικό / Σολίστ: Μάνος Αχαλινωτόπουλος
25) Στο μεταξύ η Ελλάδα ταξιδεύει (Γιώργος Ανδρέου) Γιώργος Νταλάρας
26) Δεν θέλω να γυρίσω στη φοβέρα (Μάνος Ελευθερίου) Γιώργος Νταλάρας
27) Στο Γκιουλ Μπαξέ (Μάνος Ελευθερίου) Γιώργος Νταλάρας
(Δυο τραγούδια από τη μουσικοθεατρική παράσταση «Ο Νοητός Λύκος», βασισμένη στο ομώνυμο ποιητικό έργο του Μάνου Ελευθερίου)
28) Ελλοπία (Παρασκευάς Καρασούλος) Γιώργος Νταλάρας
29) Μικρή πατρίδα (Παρασκευάς Καρασούλος) Γιώργος Νταλάρας, Δημήτρης Ζερβουδάκης, Κορίνα Λεγάκη, Μανώλης Φάμελλος, Στάθης Παχίδης
-Στη gallery μπορείτε να δείτε 100 φωτογραφίες της Ξανθής Ξαφάκου από τις δυο συναυλίες.
-Η τελευταία φωτογραφία από τα καμαρίνια είναι της Ελίνας Κωστελέτου.
-Video: Θανάσης Γιώγλου
