Του Τάσου Τατάρογλου
Κάθε χρόνο, με αφορμή το Pride της Αθήνας –το οποίο φέτος πραγματοποιήθηκε το περασμένο Σάββατο στην πρωτεύουσα– ανακυκλώνεται η ίδια συζήτηση. «Αφού πλέον οι ΛΟΑΤΚΙ+ έχουν τα ίδια δικαιώματα με όλους, γιατί διαδηλώνουν;» αναρωτιούνται πολλοί.
Αυτή βέβαια είναι η «light» εκδοχή απόρριψης των Pride, η οποία ωστόσο επιδεικνύει μια βαθιά υποκρισία (για τις ποινικά κολάσιμες εκδοχές, θα μιλήσουμε παρακάτω). Η απάντηση είναι εξαιρετικά απλή: τα Pride υπάρχουν επειδή ακριβώς μεγάλα κομμάτια της κοινωνίας εξακολουθούν να πιστεύουν ότι τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα δεν δικαιούνται την ίδια ορατότητα και τα ίδια δικαιώματα με τους straight.
Η αντίδραση στο Pride συνήθως οχυρώνεται πίσω από κλισέ και ρηχές δικαιολογίες. Το κλασικό «ας κάνουν ό,τι θέλουν στο σπίτι τους» ξεχνά εσκεμμένα ότι οι straight άνθρωποι κρατιούνται από το χέρι, φιλιούνται και ζουν δημόσια χωρίς να κινδυνεύουν. Το δε «έχω και εγώ φίλους γκέι, αλλά…» λειτουργεί απλώς ως φτηνό άλλοθι για να ακολουθήσει στη συνέχεια μια ομοφοβική τοποθέτηση.
Ένα ακόμα μόνιμο επιχείρημα των επικριτών, είναι το εξής: «Μα γιατί το λένε γιορτή υπερηφάνειας; Γιατί να είναι περήφανοι, επειδή απλά γεννήθηκαν ΛΟΑΤΚΙ+;».
Η απάντηση κρύβεται στην ίδια την ιστορία του θεσμού. Το Pride δεν ξεκίνησε ως ένα χαρούμενο πάρτι, αλλά ως μια εξέγερση ενάντια στην κρατική καταστολή και την αστυνομική βία, με σημείο αναφοράς τα γεγονότα στο μπαρ Stonewall της Νέας Υόρκης το 1969. Τότε που οι γκέι, οι τρανς και οι drag queens της εποχής έφαγαν άγριο ξύλο από την αστυνομία επειδή απλά υπήρχαν, αλλά αποφάσισαν να μην σκύψουν άλλο το κεφάλι και να αντισταθούν.
Η «υπερηφάνεια», λοιπόν, δεν αφορά μια ναρκισσιστική έπαρση για τον σεξουαλικό προσανατολισμό κάποιου. Είναι το ακριβώς αντίθετο της ντροπής που η κοινωνία προσπαθούσε –και προσπαθεί– να τους επιβάλει. Σημαίνει: «Δεν ντρέπομαι πια γι’ αυτό που είμαι, δεν κρύβομαι στο σκοτάδι και διεκδικώ τη θέση μου στον ήλιο».
Το παραπάνω είναι και η καλύτερη απάντηση για την “καραμέλα” ότι «μέχρι και ο γκέι ηθοποιός Χρήστος Σιμαρδάνης έλεγε πως δεν χρειάζονται τα Pride», παρουσιάζεται λες και υπήρχε κάποιος… «Άγιος των Γκέι» που η γνώμη του δεσμεύει μια ολόκληρη κοινότητα.
Με την ίδια λογική, αν πει κάτι ένας straight, θα έπρεπε αυτόματα να συμφωνήσουν μαζί του όλοι οι straight του κόσμου! Στον αντίποδα αυτής της ρητορικής, η γελοιότητα των λεγόμενων «Straight Pride» αποδεικνύει την πλήρη άγνοια του τι σημαίνει διεκδίκηση: οι straight δεν διώχθηκαν ποτέ για την ταυτότητά τους. Άρα τι ακριβώς ζητούν να αναγνωριστεί; Μήπως το «δικαίωμα» να μην υπάρχουν… ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα;
Την ίδια ώρα, το Pride κατηγορείται συχνά για προσβολή των συμβόλων, της θρησκείας ή της πατρίδας, λόγω μεμονωμένων συνθημάτων ή φωτογραφιών. Ωστόσο, αυτή η οργή δεν γεννιέται στο κενό.
Ένα συγκεκριμένο, διαχρονικό κομμάτι της Εκκλησίας –με ακραία παραδείγματα κάποιους Μητροπολίτες, όπως ο πρώην Αιγιαλείας ή ο Πειραιώς– εκτοξεύει συστηματικά λόγο μίσους, με εκφράσεις ξεκάθαρα ποινικά κολάσιμες.
Προφανώς, αυτό δεν αφορά το σύνολο της Εκκλησίας, η οποία έχει και φωτεινούς ανθρώπους, αλλά αυτές οι αδιανόητες επιθέσεις –που μάλιστα αποτελούν το τέλειο “υλικό” για να περάσει κάποιος από τη λεκτική στη σωματική βία– είναι γεγονότα που προκαλούν εύλογα αντανακλαστικές, οργισμένες αντιδράσεις από ένα κομμάτι της κοινότητας.
Παράλληλα, η Πολιτεία φέρει τεράστια ευθύνη. Πολλά ΛΟΑΤΚΙ+ παιδιά σε ευαίσθητες ηλικίες, όπως στα σχολεία, αφήνονται εντελώς ανυπεράσπιστα απέναντι στο bullying και την κακοποίηση. Όταν το κράτος αποτυγχάνει να σε προστατεύσει, είναι μοιραίο κάποιοι να αντιδρούν αρνητικά απέναντι στα σύμβολά του, όπως η σημαία ή οτιδήποτε εκφράζει μια Πολιτεία, που στην εφηβεία σου σε πέταξε στα σκυλιά.
Προσωπικά δεν συμφωνώ με αυτά τα μεμονωμένα περιστατικά, ωστόσο καταλαβαίνω γιατί συμβαίνουν. Δεν έχουν όλοι την ίδια αντίδραση, όταν δέχονται τέτοιο μίσος από έναν κρατικά μισθοδοτούμενο Μητροπολίτη, όπως ο πρώην Αιγιαλείας Αμβρόσιος. Ή όταν με την άθλια επίκληση της “πατρίδας” γίνονται τα χειρότερα εγκλήματα – η δράση της Χρυσής Αυγής είναι το καλύτερο παράδειγμα.
Η σκληρή πραγματικότητα αποτυπώνεται στα συνεχή περιστατικά βίας, όπως οι πρόσφατες επιθέσεις στην Καλλιθέα αλλά και αλλού. Αυτά τα περιστατικά δεν ανήκουν στη φαντασία των ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπων, είναι πραγματικές επιθέσεις, χτυπήματα, αίμα και ωμή βία εναντίον τους.
Αρκεί, μάλιστα, μια ματιά στον οχετό των social media κάτω από κάθε ανάρτηση για το Pride. Χιλιάδες σχόλια αποκαλούν ομαδικά τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα «ανώμαλα» –ένας χαρακτηρισμός που δεν αποδίδεται ποτέ μαζικά σε straight άτομα, όποια κι αν είναι η συμπεριφορά τους. Αυτό το ψηφιακό λιντσάρισμα αποδεικνύει περίτρανα πόσο υποκριτικό είναι να μιλάμε για «πλήρη ισότητα» σήμερα.
Το Pride, λοιπόν, δεν είναι απλώς μια γιορτή – είναι μια κοινωνική αναγκαιότητα. Και θα παραμείνει απολύτως απαραίτητο μέχρι τη στιγμή που δεν θα βρεθεί ούτε ένας άνθρωπος να ρωτήσει: «Μα γιατί υπάρχει ακόμα το Pride;».
