Με την αποκατάσταση του σκηνικού οικοδομήματος προχωρά το ευρύτερο έργο αναστήλωσης του αρχαίου θεάτρου της Λάρισας, το οποίο υλοποιείται από το Υπουργείο Πολιτισμού, δια της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λάρισας.
Οι παρεμβάσεις στο σκηνικό οικοδόμημα αποσκοπούν στη βελτίωση της στατικής του επάρκειας, της μορφής και της λειτουργικότητας του μνημείου συνολικά. Παράλληλα, το θέατρο ενισχύεται, ως προς τη δυνατότητα αξιοποίησής του, για την παρουσίαση παραστάσεων αρχαίου δράματος. Η αποκατάσταση του προσκηνίου αποτελεί μέρος του συνολικού έργου, το οποίο βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, με προϋπολογισμό περίπου 7.000.000 ευρώ, με πόρους από το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Θεσσαλία» – ΕΣΠΑ 2014-2020 και 2021-2027.
Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε:
«Το αρχαίο θέατρο της Λάρισας, το Θέατρο Α’, χωρητικότητας 11.000 θεατών, κατασκευάστηκε την ελληνιστική περίοδο, εκεί όπου βρισκόταν η οχυρωμένη Ακρόπολη της πόλης και λειτουργούσε μέχρι τις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ. Πριν από τρία χρόνια, με την ολοκλήρωση των έργων αποκατάστασης, το κοίλο του μνημείου φιλοξένησε, έπειτα από 2.000 χρόνια σιωπής, θεατρικές παραστάσεις, επανασυνδέοντας το μνημείο με την πολιτιστική ζωή της πόλης, αλλά και της ευρύτερης περιοχής. Στη νέα φάση των αρχαιολογικών εργασιών δίνεται έμφαση στην πλήρη αποκατάσταση του προσκηνίου, στην τοποθέτηση νέων μαρμάρινων λίθων, στην ενίσχυση δοκών και κιόνων, καθώς και στη συντήρηση των αρχαίων θραυσμάτων, με σύγχρονες τεχνικές. Στόχος μας είναι η διασφάλιση της στατικότητας, η ανάδειξη της αρχιτεκτονικής αξίας και η ουσιαστική προστασία του μνημείου.
Η επανάχρηση του αρχαίου θεάτρου αποτέλεσε καθοριστικό βήμα στη συνολική προσπάθεια του Υπουργείου Πολιτισμού να διασώσει το μνημειακό απόθεμα της πόλης, εντάσσοντάς το λειτουργικά στην πολιτιστική ζωή της και αποκαθιστώντας την ιστορική διαχρονία της. Σε συνδυασμό με την αποκατάσταση των παλαιών Στρατιωτικών Αρτοποιείων, για να στεγαστούν οι υποστηρικτικές λειτουργίες του θεάτρου και να φιλοξενηθούν δράσεις και εκθεσιακές χρήσεις, το εμβληματικό αυτό μνημείο θα είναι αποκατεστημένο και πλήρως ενταγμένο σε ένα σύγχρονο και βιώσιμο πολιτιστικό σύνολο, ανοιχτό στο κοινό και στις ανάγκες της πόλης. Η λήψη μέτρων πυροπροστασίας κρίθηκε επιβεβλημένη επειδή στο θέατρο προγραμματίζεται η παρουσία και παραμονή του κοινού, όχι μόνον ως επίσκεψη του αρχαίου μνημείου, αλλά και για τη συμμετοχή του σε εκδηλώσεις. Αντίστοιχα μέτρα πυροπροστασίας λαμβάνονται και για το αρχαίο θέατρο Β’».
Το αρχαίο θέατρο Α’, που χρονολογείται στο α’ μισό του 3ου αιώνα π.Χ., αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα ελληνιστικά μνημεία στην Ελλάδα. Βρίσκεται στον λόφο «Φρούριο» και διατήρησε τη λειτουργικότητά του για περίπου έξι αιώνες. Το θέατρο, το οποίο στη ρωμαϊκή εποχή μετατράπηκε σε αρένα, είναι κατασκευασμένο εξ ολοκλήρου από μάρμαρο. Διακρίνεται για την εξαιρετική ποιότητα του σκηνικού οικοδομήματος, με δωρικούς ημικίονες και περίτεχνα μαρμάρινα στοιχεία. Το κυρίως θέατρο χωρίζεται με 10 κλίμακες σε 11 κερκίδες και στην αρχική του φάση αποτελούνταν από 24 σειρές. Όταν τον 2ο μ.Χ. αιώνα μετατράπηκε σε αρένα, αφαιρέθηκαν οι τρεις πρώτες σειρές και κατασκευάστηκε πόδιο περιμετρικά της ορχήστρας.
Το σκηνικό οικοδόμημα έχει ορθογωνική κάτοψη με προσκήνιο, τέσσερα δωμάτια και τρεις διαδρόμους. Οι εξωτερικοί τοίχοι φέρουν μαρμάρινη πρόσοψη με δωρικούς ημικίονες, ενώ το προσκήνιο αποτελείται από μια στοά διαμορφωμένη από δωρικούς ημικίονες και είναι εξ ολοκλήρου μαρμάρινο. Στις αρχές του 1ου αι. μ.Χ. τοποθετήθηκαν πέντε αγάλματα της αυτοκρατορικής οικογένειας με αφιερωματικές επιγραφές. Στην τελευταία περίοδο λειτουργίας του το θέατρο λειτουργούσε εξ ολοκλήρου ως αρένα. Η κατάσταση διατήρησης του σκηνικού οικοδομήματος, στον βαθμό που διασώζεται, χαρακτηρίζεται γενικώς καλή. Δεν παρουσιάζονται ιδιαίτερα στατικά και οικοδομικά προβλήματα, γεγονός που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις εργασίες συντήρησης, που πραγματοποιήθηκαν κατά τα έτη 2002-2003. Οι βλάβες που υπέστη το μνημείο, κατά τη μακραίωνη ιστορία του ομαδοποιούνται σε φθορές δομικής φύσης και σε φθορές στην επιφάνεια του δομικού υλικού.
Το έργο της πυροπροστασίας στο Α΄ αρχαίο θέατρο περιλαμβάνει την εγκατάσταση υδροδοτικού δικτύου με τοποθέτηση πυροσβεστικών ερμαρίων για άμεση χρήση σε περίπτωση πυρκαγιάς, φωτιστικών ασφαλείας για επαρκή φωτισμό στις οδεύσεις διαφυγής, καθώς και φορητών πυροσβεστήρων σε κατάλληλα σημεία, όπως έξοδοι κινδύνου και χώροι με ηλεκτρολογικό εξοπλισμό. Προβλέπεται, επίσης, η εγκατάσταση χειροκίνητου συστήματος αναγγελίας πυρκαγιάς για έγκαιρη ειδοποίηση, καθώς και κεντρικού πίνακα πυρανίχνευσης. Στόχος είναι η έγκαιρη ανίχνευση και αντιμετώπιση πυρκαγιάς, η ασφαλής εκκένωση του χώρου και η προστασία των επισκεπτών και του μνημείου. Αντίστοιχα μέτρα πυροπροστασίας λαμβάνονται και για το Β΄ αρχαίο θέατρο της Λάρισας, που χρονολογείται στον 1ο αι π.Χ. και αποτελείται από το κτήριο της σκηνής το οποίο σώζεται στο ύψος της θεμελίωσης, τις παρόδους, την ορχήστρα και δύο μόνο σειρές από το κοίλο. Σήμερα αποτελεί έναν ενεργό χώρο όπου εκτελούνται κατά καιρούς παραστάσεις.
