Αποκαθίσταται και αναδεικνύεται ένα από τα σημαντικότερα λουτρικά συγκροτήματα της ρωμαϊκής περιόδου στην Αρχαία Ολυμπία, με στόχο τη δομική προστασία και την ασφαλή επισκεψιμότητά του. Πρόκειται για την ανάδειξη του Οκτάγωνου στο συγκρότημα των νοτιοανατολικών θερμών, δηλαδή την έπαυλη του Ρωμαίου αυτοκράτορα, Νέρωνα.
Με την υλοποίηση του έργου, το οποίο έχει προϋπολογισμό 1,7 εκατομμυρίου ευρώ και έχει ενταχθεί στο πρόγραμμα «Δυτική Ελλάδα 2021 – 2027», θα αναδειχθεί ο αρχιτεκτονικός και ιστορικός χαρακτήρας του συγκροτήματος και θα διασφαλιστεί η μακροχρόνια διατήρησή του, ως αναπόσπαστου μέρους του αρχαιολογικού χώρου της Ολυμπίας.
Όπως αναφέρεται στην πράξη ένταξης του έργου στο πρόγραμμα «Δυτική Ελλάδα 2021 – 2027», την οποία παρουσιάζει το Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, οι εργασίες αφορούν στην αποκατάσταση, στερέωση, συντήρηση και ανάδειξη του Οκταγώνου του συγκροτήματος των ανατολικών θερμών (οικία Νέρωνα) στον αρχαιολογικό χώρο της Ολυμπίας.
Το συγκρότημα των ανατολικών θερμών χωροθετείται στο νοτιοανατολικό τμήμα του αρχαιολογικού χώρου της Ολυμπίας. Πρόκειται για συγκρότημα θερμών στο οποίο διακρίνονται δύο τομείς. Στο νοτιοδυτικό τομέα οι χώροι αναπτύσσονται γύρω από την κεντρική αίθουσα «Ο» οκταγωνικής κάτοψης, διάταξη που παραπέμπει στον τύπο θερμών με μεγάλη αίθουσα, ενώ στο βόρειο οι αίθουσες μοιάζει να αναπτύσσονται σε σειρά και περιμετρικά από την αυλή.
Το φυσικό αντικείμενο του έργου περιλαμβάνει την απομάκρυνση της επιφανειακής βλάστησης και των φερτών υλικών, τον καθαρισμό των τοιχοποιιών και των δαπέδων από επικαθίσεις και άλατα, καθώς και τεκμηρίωση της υφιστάμενης κατάστασης. Προβλέπονται στερεώσεις και αναστηλωτικές επεμβάσεις σε επιλεγμένα τμήματα της τοιχοποιίας και της θολοδομίας, συμπληρώσεις με συμβατά υλικά, ενισχύσεις με ανοξείδωτα αγκύρια και ινοπλισμένα πλέγματα, και τοπικές ανακατασκευές στα σημεία όπου τεκμηριώνονται αρχικές μορφές.
Επίσης, θα πραγματοποιηθεί αποκατάσταση και μερική ανάταξη και συμπλήρωση των ανοιγμάτων των θυρών και των θόλων, ανάταξη και στερέωση κατακείμενων αρχιτεκτονικών μελών, καθώς και εξυγίανση των θόλων.
Όπως τονίζεται στην πράξη ένταξης του έργου, θα δοθεί ιδιαίτερη μέριμνα στη συντήρηση, προστασία και ανάδειξη του επιδαπέδιου ψηφιδωτού της οκταγωνικής αίθουσας, με εργασίες καθαρισμού, συμπλήρωσης και στερέωσης των ψηφίδων, καθώς και στην κατασκευή ελαφρού στεγάστρου προστασίας, ώστε να εξασφαλίζεται η φυσική και οπτική προστασία του ευρήματος.
Παράλληλα, θα διαμορφωθεί περιηγητική διαδρομή εντός και περιμετρικά του συγκροτήματος με διαμορφώσεις σταθεροποιημένου δαπέδου σε συνδυασμό με υπερυψωμένη διαδρομή από μεταλλικό σκελετό και μεταλλική εσχάρα και πρόβλεψη για προσβασιμότητα ΑμεΑ σχεδόν στο σύνολο των χώρων. Ο περιβάλλων χώρος θα διαμορφωθεί με ήπιες παρεμβάσεις, χρήση φυσικών υλικών και κατασκευή αποστραγγιστικών διατάξεων για την απομάκρυνση ομβρίων και την αντιμετώπιση της ανιούσας υγρασίας.
Τέλος, στο πλαίσιο της πράξης θα τοποθετηθεί στον περιβάλλοντα χώρο του μνημείου πινακίδα σε κατάλληλο ύψος και σε γραφή Braille.
Με την ολοκλήρωση του έργου θα αποκατασταθεί, όπως σημειώνεται στην πράξη ένταξης, η στατική και αισθητική συνοχή του μνημείου, θα αναδειχθεί ο αρχιτεκτονικός και ιστορικός χαρακτήρας του συγκροτήματος και θα διασφαλιστεί η μακροχρόνια διατήρησή του ως αναπόσπαστου μέρους του αρχαιολογικού χώρου της Ολυμπίας.
Το ιστορικό
Σύμφωνα με τον κόμβο «Οδυσσεύς» του υπουργείου Πολιτισμού, το μεγάλο κτηριακό συγκρότημα, που έχει αποδοθεί στο Ρωμαίο αυτοκράτορα Νέρωνα, βρίσκεται νοτιοανατολικά της Άλτεως, στη θέση όπου στην κλασική εποχή υπήρχε το ιερό της Εστίας και άλλα κτίσματα, τα οποία κατεδαφίστηκαν. Ένας μολύβδινος υδαταγωγός με την επιγραφή NERONIS: AUG., καθώς και άλλες ενδείξεις, οδήγησαν τους μελετητές να ταυτίσουν το κτήριο με την οικία του αυτοκράτορα, που οικοδομήθηκε κατά τα έτη 65 – 67 μ.Χ., όταν ο Νέρων κατέλυσε στο ιερό προκειμένου να λάβει μέρος ο ίδιος στους Ολυμπιακούς Αγώνες του έτους 67 μ.Χ. Στα χρόνια που ακολούθησαν, μέχρι και τον 3ο αιώνα μ.Χ., στο συγκρότημα έγιναν διάφορες επεκτάσεις και μετατροπές.
Η οικία του Νέρωνα ήταν πολυτελής έπαυλη, που διέθετε μεγάλη περίστυλη αυλή, γύρω από την οποία αναπτύσσονταν αρκετοί χώροι, δωμάτια και μεγάλοι κήποι. Η κύρια είσοδος του συγκροτήματος βρισκόταν στα δυτικά και μπροστά της υπήρχε στοά με κιονοστοιχία, που ανυψωνόταν σε θριαμβικό τόξο.
Η είσοδος οδηγούσε σε αίθριο και στη συνέχεια, δύο διάδρομοι οδηγούσαν στη μεγάλη περίστυλη αυλή και στους κήπους. Στο νότιο τμήμα στεγάζονταν τα λουτρά. Οι μεγαλύτερες αλλαγές στον χώρο πραγματοποιήθηκαν στα χρόνια του Σεπτίμιου Σεβήρου, στις αρχές του 3ου αιώνα μ.Χ., όταν κτίσθηκαν οι λεγόμενες ανατολικές θέρμες. Από την οικία του Νέρωνα διατηρήθηκαν μόνο οι όψεις προς την πλευρά της Άλτεως, το μεγάλο αίθριο και τμήματα των δωματίων. Το νέο λουτρικό συγκρότημα των ανατολικών θερμών, επεκτάθηκε προς βόρεια και ανατολικά και διέθετε χώρους θερμού και ψυχρού λουτρού, δεξαμενές και αυλή με κήπο.
Στη νοτιοανατολική γωνία του διατηρείται σε πολύ καλή κατάσταση το «Οκτάγωνο», που αποτελεί τμήμα των λουτρικών εγκαταστάσεων. Οφείλει το όνομά του στο οκταγωνικό σχήμα της κεντρικής του αίθουσας, η οποία είχε καμαροειδείς οροφές και τοίχους κτισμένους με οπτοπλίνθους. Στο δάπεδό του διατηρούνται μέχρι σήμερα εντυπωσιακά ψηφιδωτά, που διακοσμούνται με θέματα από το θαλάσσιο βασίλειο. Δυτικά του συγκροτήματος αυτού υπάρχει η θεμελίωση της θριαμβευτικής αψίδας του Νέρωνα, καθώς και τα λείψανα ενός μικρού ωδείου, που κτίσθηκε επίσης τον 3ο αιώνα μ.Χ.
