Με ιδιαίτερη ανησυχία η Δημοτική Αρχή Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης διαπιστώνει ότι στο σχέδιο του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, το οποίο βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση, απουσιάζουν οι διατάξεις των παραγράφων 1 και 2 του άρθρου 94 του Ν. 3852/2010 («Καλλικράτης»), οι οποίες καθορίζουν τις αρμοδιότητες των Δήμων στον τομέα της πολεοδομίας, της έκδοσης οικοδομικών αδειών και του ελέγχου της δόμησης μέσω των Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ).
Η παράλειψη αυτή μόνο τυχαία δεν μπορεί να θεωρηθεί.
Εδώ και χρόνια διατυπώνεται, με διαφορετικούς τρόπους κάθε φορά, η πρόθεση αφαίρεσης των Υπηρεσιών Δόμησης από τους Δήμους. Σήμερα φαίνεται πως η κυβέρνηση, υπό την πίεση συγκεκριμένων συντεχνιακών συμφερόντων, προχωρά σε μια μεθόδευση η οποία εγείρει σοβαρά ερωτήματα. Μάλιστα, στη διαδικασία αυτή εμπλέκεται κυβερνητικό στέλεχος με σημαντική και αξιολογότατη πορεία στον χώρο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, το οποίο, κατά τη διάρκεια της αυτοδιοικητικής του θητείας, είχε επανειλημμένα στηλιτεύσει την αφαίρεση των πολεοδομικών αρμοδιοτήτων από τους Δήμους.
Η εν λόγω μεθόδευση φαίνεται να φτάνει στην τελική της ευθεία, όχι μέσα από μια ανοιχτή και ουσιαστική πολιτική συζήτηση, αλλά μέσω της «διακριτικής» απάλειψης των σχετικών αρμοδιοτήτων από το νέο θεσμικό πλαίσιο.
Η εξέλιξη αυτή δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από όσα προηγήθηκαν τα τελευταία χρόνια.
Ο Δήμος Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης και ο Δήμος Αλίμου, πρωτοστάτησαν στον αγώνα κατά των διατάξεων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού που αλλοίωναν τη φυσιογνωμία των πόλεων, επιβάρυναν το οικιστικό περιβάλλον και υποβάθμιζαν την ποιότητα ζωής των κατοίκων. Έναν αγώνα που στη συνέχεια υιοθέτησαν πολλοί ακόμη Δήμοι της χώρας και ο οποίος οδήγησε στην ακύρωση κρίσιμων διατάξεων του ΝΟΚ από τη Δικαιοσύνη.
Δεν είναι δύσκολο να αντιληφθεί κανείς ότι η αντίσταση των Δήμων σε επιλογές που ευνοούσαν την άναρχη και ανεξέλεγκτη δόμηση ενόχλησε βαθύτατα συγκεκριμένα οικονομικά και επαγγελματικά συμφέροντα. Σήμερα, η κυβέρνηση φαίνεται να επιλέγει συνειδητά να τιμωρήσει τους Δήμους που τόλμησαν να αντισταθούν στην τσιμεντοποίηση των πόλεων και στην καταστροφή του οικιστικού τους χαρακτήρα, αφαιρώντας τις κρίσιμες αρμοδιότητες και τον ουσιαστικό έλεγχο.
Η εξέλιξη αυτή γεννά εύλογα ερωτήματα για το κατά πόσο οι θεσμικές επιλογές διαμορφώνονται με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον ή υπό την επιρροή συντεχνιών που σχετίζονται με την κατασκευαστική δραστηριότητα και την αγορά γης.
Για να στηριχθεί το αφήγημα της αφαίρεσης των αρμοδιοτήτων, αξιοποιήθηκαν ελάχιστες περιπτώσεις πολεοδομικών παραβάσεων που καταγράφηκαν σε άλλες περιοχές της χώρας και μονοπώλησαν για ημέρες τη δημοσιότητα. Παράλληλα, παρουσιάστηκαν αμφισβητούμενα στοιχεία και αξιολογήσεις χωρίς σαφή επιστημονική τεκμηρίωση, προκειμένου να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι οι δημοτικές Υπηρεσίες Δόμησης αποτελούν δήθεν τη βασική εστία διαφθοράς στη χώρα.
Πρόκειται για ένα αυθαίρετο και προσβλητικό συμπέρασμα.
Οι χιλιάδες εργαζόμενοι που υπηρετούν στις Υπηρεσίες Δόμησης των Δήμων επιτελούν καθημερινά ένα δύσκολο έργο, συχνά με ελλιπές προσωπικό και ανεπαρκείς πόρους, προστατεύοντας το δημόσιο συμφέρον και εφαρμόζοντας την πολεοδομική νομοθεσία σε ένα εξαιρετικά σύνθετο και απαιτητικό περιβάλλον.
Η πραγματικότητα είναι ότι ο πολεοδομικός σχεδιασμός, οι όροι δόμησης, οι χρήσεις γης και ο έλεγχος της δόμησης αποτελούν κατεξοχήν τοπικές υποθέσεις. Αφορούν άμεσα τη μορφή, τη λειτουργία και το μέλλον κάθε πόλης και κάθε γειτονιάς. Για τον λόγο αυτό οι αρμοδιότητες αυτές πρέπει να ασκούνται από τον θεσμό που βρίσκεται πλησιέστερα στον πολίτη, γνωρίζει τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής και λογοδοτεί καθημερινά στην τοπική κοινωνία: την Τοπική Αυτοδιοίκηση Α’ Βαθμού.
Αυτό άλλωστε επιβάλλουν και τα άρθρα 101 και 102 του Συντάγματος, τα οποία κατοχυρώνουν την αρχή της διοικητικής αποκέντρωσης και την ευθύνη των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης για τη διαχείριση των τοπικών υποθέσεων.
Ακόμη μεγαλύτερο προβληματισμό προκαλεί το γεγονός ότι η συζήτηση για την απομάκρυνση των Υπηρεσιών Δόμησης από τους Δήμους συνοδεύεται από σενάρια ανάθεσης κρίσιμων αρμοδιοτήτων σε μηχανισμούς που ελέγχονται ή επηρεάζονται καθοριστικά από το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας.
Με απόλυτο σεβασμό στον θεσμικό ρόλο του ΤΕΕ και στο επιστημονικό έργο των μηχανικών της χώρας, οφείλουμε να επισημάνουμε το αυτονόητο: ο πολεοδομικός σχεδιασμός και ο έλεγχος της δόμησης δεν μπορούν να μετατραπούν σε υπόθεση μιας επαγγελματικής συντεχνίας, όσο σημαντική κι αν είναι αυτή.
Δεν είναι δυνατόν ο ίδιος χώρος που εκπροσωπεί τους μελετητές, τους κατασκευαστές, τους επενδυτές και συνολικά την οικοδομική δραστηριότητα να αποκτά καθοριστικό λόγο τόσο στη διαμόρφωση των κανόνων όσο και στον έλεγχο εφαρμογής τους.
Σε κάθε σύγχρονο και ευνομούμενο κράτος, αυτός που σχεδιάζει, κατασκευάζει και επενδύει δεν μπορεί να είναι ταυτόχρονα και ο βασικός ελεγκτής του εαυτού του.
Η φυσιογνωμία των πόλεων δεν είναι εμπορικό προϊόν. Είναι δημόσιο αγαθό και η προστασία του δημόσιου αγαθού δεν μπορεί να αφαιρεθεί από τους δημοκρατικά εκλεγμένους θεσμούς της τοπικής κοινωνίας για να παραδοθεί σε φορείς που δεν διαθέτουν αντίστοιχη δημοκρατική νομιμοποίηση και λογοδοσία.
Ο Δήμος Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης δεν πρόκειται να αποδεχθεί μια τέτοια εξέλιξη. Θα υπερασπιστεί με κάθε θεσμικό, πολιτικό και νομικό μέσο το δικαίωμα των τοπικών κοινωνιών να προστατεύουν τη φυσιογνωμία των πόλεών τους, να καθορίζουν τους όρους ανάπτυξής τους και να ελέγχουν τη δόμηση στον τόπο τους. Ήδη το νομικό επιτελείο του Δήμου, καθώς και πολλών ακόμη δήμων της χώρας, ετοιμάζονται για τη μεγάλη μάχη, ενώ —μετά από εισήγηση του Δημάρχου Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης κ. Γρηγόρη Κωνσταντέλλου, ως Α’ Αντιπροέδρου της ΚΕΔΕ— η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας έχει αποφασίσει να προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας, προκειμένου να διατηρηθεί στους Δήμους η αρμοδιότητα των Υπηρεσιών Δόμησης.
Εάν η Κυβέρνηση επιλέξει να προχωρήσει στην αφαίρεση αυτών των αρμοδιοτήτων, θα μας βρει απέναντι. Όπως δώσαμε τη μάχη για την ακύρωση των καταστροφικών διατάξεων του ΝΟΚ, έτσι θα δώσουμε και τη μάχη για την προάσπιση της συνταγματικά κατοχυρωμένης αυτοτέλειας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Ο Δήμος Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης δεν θα παραδώσει σε κανέναν το δικαίωμα του να αποφασίζει για το μέλλον του χωρίς τη συμμετοχή των πολιτών και των κατοίκων της πόλης χωρίς τον αποφασιστικό ρόλο και την τελική ευθύνη των αιρετών εκπροσώπων του.
Η υπεράσπιση της πόλης, του περιβάλλοντος και της ποιότητας ζωής των κατοίκων δεν είναι διαπραγματεύσιμη.
