Την εξειδίκευση από την Κομισιόν των «προσωρινών, στοχευμένων και προσαρμοσμένων μέτρων» για τα οποία δεσμεύθηκε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναμένουν οι 27 στην ΕΕ προκειμένου να συγκρατηθούν οι αυξήσεις στις τιμές ενέργειας, που έχουν προκληθεί από την κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή και να στηριχθούν τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις .
Η Φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι η Επιτροπή θα συνεργαστεί με τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για την ανάπτυξη εθνικών σχεδίων στήριξης: «Θα εργαστούμε στενά με τα κράτη-μέλη, που αναπτύσσουν εθνικά σχήματα, για να μετριάσουμε περαιτέρω τον αντίκτυπο του κόστους καυσίμων στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας».
Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που ολοκληρώθηκε χθες στις Βρυξέλλες αναδείχθηκε για μια ακόμη φορά η ρήξη στις σχέσεις μεταξύ των δυο πλευρών του Ατλαντικού, υπερθεματίσθηκε η διπλωματική λύση στον πόλεμο που μαίνεται στη Μέση Ανατολή και εκτιμήθηκαν οι κίνδυνοι της νέας γεωπολιτικής κρίσης που έχει προκαλέσει εκτίναξη των τιμών ενέργειας, ανησυχία για τις επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή οικονομία, την ασφάλεια της Ε.Ε., καθώς και για νέες μεταναστευτικές ροές.
Σαφές μήνυμα ότι δεν θα επαναληφθούν φαινόμενα της μεταναστευτικής κρίσης του 2015 έστειλε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ενώ στήριξε έμπρακτα τη Λευκωσία τονίζοντας ότι «η ασφάλεια της Κύπρου είναι η ασφάλεια της Ε.Ε.».
Στο επίκεντρο των συζητήσεων των «27» βρέθηκε η ανάγκη για άμεσες αλλά και διαρθρωτικές παρεμβάσεις, προκειμένου να συγκρατηθούν οι αυξανόμενοι λογαριασμοί ηλεκτρικής ενέργειας. Η εκτίναξη των τιμών φυσικού αερίου, που καταγράφηκε μετά τα πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές στο Κατάρ και την αστάθεια γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, έχει ήδη μεταφερθεί στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Στα άμεσα μέτρα περιλαμβάνεται η μεγαλύτερη ευελιξία στους κανόνες κρατικών ενισχύσεων, ώστε κυβερνήσεις να μπορούν να επιδοτήσουν επιχειρήσεις και νοικοκυριά, καθώς και προτάσεις για μείωση της φορολογίας στην ηλεκτρική ενέργεια – με στόχο να καταστεί φθηνότερη από τα ορυκτά καύσιμα.
Παράλληλα, η Κομισιόν προωθεί νέα νομοθεσία για τη μείωση των χρεώσεων δικτύου, ιδίως για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες, σε μια προσπάθεια να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Κομβικό ρόλο στη στρατηγική της Ε.Ε. εξακολουθεί να διαδραματίζει το Ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών (ETS), που αποτέλεσε και το πιο «αμφιλεγόμενο» ζήτημα της χθεσινής συνόδου. Αρκετές χώρες, κυρίως από την Ανατολική Ευρώπη, ζήτησαν την αναθεώρηση ή ακόμη και την αναστολή του μηχανισμού, θεωρώντας ότι επιβαρύνει το ενεργειακό κόστος, ενώ η Ιταλία εδώ και καιρό ζητά ριζικές αλλαγές.
Η πρόεδρος της Κομισιόν υποσχέθηκε αναθεώρηση έως τον Ιούλιο του 2026, αλλά όχι κατάργησή του. Λόγω της τρέχουσας κρίσης, που πλήττει ιδιαίτερα την Ιταλία, παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο παράτασης των δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών για τη βαριά βιομηχανία πέραν του 2034.
Σύμφωνα με τις δηλώσεις της Ιταλίδας πρωθυπουργού , Τζόρτζια Μελόνι, ένα «στοίχημα» κερδήθηκε, καθώς όπως τόνισε η Σύνοδος άνοιξε τον δρόμο για πιο ευέλικτες εθνικές παρεμβάσεις στην αγορά ενέργειας. Οπως δήλωσε, «καταφέραμε να συμπεριληφθεί στα συμπεράσματα του Συμβουλίου η δυνατότητα εισαγωγής επειγόντων εθνικών μέτρων», τονίζοντας ότι αυτό θα διευκολύνει τις διαπραγματεύσεις με την Κομισιόν για νέο πακέτο στήριξης των καταναλωτών.
Η Κομισιόν ανακοίνωσε, παράλληλα, τη δημιουργία ταμείου ύψους 30 δισ. ευρώ που θα χρηματοδοτηθεί από έσοδα του ETS και θα στηρίξει επενδύσεις στην απανθρακοποίηση. «Τα βασικά στοιχεία είναι η ταχύτητα και η αλληλεγγύη», σημείωσε η Φον ντερ Λάιεν, προσθέτοντας ότι «οι χώρες με χαμηλότερο εισόδημα θα έχουν εγγυημένη πρόσβαση σε αυτή τη σημαντική χρηματοδοτική στήριξη».
Προσωρινά μέτρα για την ενέργεια και μόνιμη επιτάχυνση της μετάβασης
Τόσο ο Αντόνιο Κόστα όσο και η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν κατέστησαν σαφές ότι το νέο σοκ από τη Μέση Ανατολή – με επιθέσεις σε υποδομές φυσικού αερίου στο Κατάρ και έκρηξη των διεθνών τιμών – επιβεβαιώνει την επιλογή αποανθρακοποίησης, αλλά αναγκάζει την ΕΕ να κινηθεί με δύο ταχύτητες για άμεση προστασία καταναλωτών και επιχειρήσεων και επιθετική επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν παρουσίασε ένα σχέδιο «προσωρινών, στοχευμένων» μέτρων για να περιοριστεί η επίδραση των ενεργειακών τιμών στους λογαριασμούς, με εργαλειοθήκη σε τέσσερις άξονες τιμολόγησης ηλεκτρισμού: το κόστος της ίδιας της ενέργειας (όπου θα υπάρξει μεγαλύτερη ευελιξία κρατικών ενισχύσεων για να στηριχθούν βιομηχανίες εντάσεως ενέργειας), τα τέλη δικτύου (με νομοθετική πρόταση ώστε τα κράτη μέλη να μπορούν να μειώσουν χρεώσεις για τις πιο εκτεθειμένες βιομηχανίες), οι φόροι και εισφορές (με στροφή ώστε ο ηλεκτρισμός να φορολογείται λιγότερο από τα ορυκτά καύσιμα, καθώς σήμερα σε ορισμένα κράτη φορολογείται έως και 15 φορές περισσότερο από το αέριο) και η τιμολόγηση άνθρακα μέσω ETS.
Το υφιστάμενο ETS περιγράφηκε ως κεντρικός μοχλός για μείωση της κατανάλωσης αερίου και προσέλκυση επενδύσεων σε ΑΠΕ και πυρηνική ενέργεια, αλλά «χρειάζεται εκσυγχρονισμό και περισσότερη ευελιξία».
Η Επιτροπή ετοιμάζει την επικαιροποίηση δεικτών για τις δωρεάν κατανομές με βάση τις ανησυχίες της βιομηχανίας, ενίσχυση της «ισχύος πυρός» του αποθεματικού σταθερότητας αγοράς για να μειωθεί η μεταβλητότητα τιμών, έναν μεσοπρόθεσμο επανέλεγχο της πορείας του ETS – με προοπτική παράτασης δωρεάν δικαιωμάτων μετά το 2035 για κρίσιμες βιομηχανίες και ισότιμους όρους για τη ναυτιλία – και, τέλος, έναν νέο «Επενδυτικό Ενισχυτή ETS» περίπου 30 δισ. ευρώ, χρηματοδοτούμενο από 400 εκατ. δικαιώματα, για έργα αποανθρακοποίησης με λογική «first come, first served» και ιδιαίτερη έμφαση στα χαμηλότερου εισοδήματος κράτη μέλη.
«Αποκλιμάκωση και μέγιστη αυτοσυγκράτηση»
Στα συμπεράσματα της Συνόδου περιλαμβάνεται έκκληση για «αποκλιμάκωση και μέγιστη αυτοσυγκράτηση», καθώς και για προστασία των αμάχων και των κρίσιμων υποδομών. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις ενεργειακές και υδάτινες εγκαταστάσεις, με τους ηγέτες να ζητούν «μορατόριουμ σε επιθέσεις» που επιδεινώνουν τον κίνδυνο ενεργειακής κρίσης. Η προσθήκη αυτή έγινε με πρωτοβουλία της Γαλλίας.
Ο Γάλλος πρόεδρος, άλλωστε, δήλωσε μετά τη λήξη της Συνόδου ότι το Παρίσι εξετάζει πρωτοβουλίες στο πλαίσιο του ΟΗΕ για την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ: «Εχουμε ξεκινήσει διερευνητική διαδικασία, θα δούμε αν θα επιτύχει», ανέφερε, ξεκαθαρίζοντας ότι αυτή αφορά μια συνεργασία με τα Ηνωμένα Έθνη.
Σαφές μήνυμα στήριξης της Κύπρου
Ιδιαίτερη αναφορά στα συμπεράσματα γίνεται και στην Κύπρο, το «κράτος-μέλος της Ε.Ε που έχει επηρεαστεί περισσότερο από την τρέχουσα κρίση» όπως τόνισε η πρόεδρος της Κομισιόν, για να προσθέσει ότι «η ασφάλεια της Κύπρου είναι η ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Eνωσης», στέλνοντας μήνυμα αλληλεγγύης. Οι «27» άλλωστε εξέφρασαν τη στήριξή τους προς τη Λευκωσία, ενώ παράλληλα επιβεβαίωσαν την ετοιμότητά τους να συμβάλουν στη διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, εφόσον το επιτρέψουν οι συνθήκες.
Ξεχωριστή αναφορά έγινε με νέα προσθήκη στα συμπεράσματα της Συνόδου και στο ζήτημα των βρετανικών βάσεων στο νησί. «Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναγνωρίζει την πρόθεση της Κύπρου να ξεκινήσει συζητήσεις με το Ηνωμένο Βασίλειο σχετικά με τις βάσεις του Ηνωμένου Βασιλείου στην Κύπρο και είναι έτοιμο να παράσχει βοήθεια, όποτε αυτό κριθεί απαραίτητο», επισημαίνεται.
Τόσο η Κύπρος όσο και η Ελλάδα έθεσαν πάντως το θέμα της ενίσχυσης και της ενδυνάμωσης της λεγόμενης ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής 42 (7), της ευρωπαϊκής ρήτρας άμυνας, καθώς εκτιμούν ότι μετά τα τελευταία γεγονότα έχει δημιουργηθεί «μομέντουμ» για τη δημιουργία σαφούς πλαισίου λειτουργίας του.
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έκανε λόγο στην συνέντευξη τύπου μετά τη λήξη της συνόδου έκανε αναφορά έγινε στην Κύπρο, που χαρακτηρίστηκε ως το κράτος μέλος που έχει πληγεί περισσότερο από τον πόλεμο, με το μήνυμα ότι «η ασφάλεια της Κύπρου είναι ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης», ενόψει και της άτυπης συνόδου που θα φιλοξενήσει στη Λευκωσία τον Απρίλιο, όπου η Επιτροπή θέλει να παρουσιάσει και να υπογράψει τον οδικό χάρτη «One Europe, One Market».
«Φρένο» σε νέα μεταναστευτική κρίση
Εν μέσω έντονων ανησυχιών για ενδεχόμενη νέα μεταναστευτική κρίση λόγω της τρέχουσας κρίσης με τον πόλεμο στο Ιράν, η πρόεδρος της Κομισιόν έστειλε σαφές μήνυμα ότι «δεν θα επιτρέψουμε να υπάρξει επανάληψη του 2015». Τόνισε παράλληλα ότι η Ε.Ε διαθέτει πλέον «ισχυρότερα εξωτερικά σύνορα και υπηρεσίες», ενώ υπογράμμισε την ανάγκη προετοιμασίας, ακόμη και αν δεν υπάρχουν ακόμη ενδείξεις για μαζικές ροές.
Με πρωτοβουλία της Δανίας και της Ιταλίας προστέθηκε, μάλιστα, ειδική παράγραφος στα συμπεράσματα της Συνόδου, όπου σημειώνεται ότι παρότι η σύγκρουση «δεν έχει μεταφραστεί σε άμεσες μεταναστευτικές ροές προς την Ευρωπαϊκή Eνωση», απαιτείται «υψηλό επίπεδο επαγρύπνησης». Οι «27» δηλώνουν αποφασισμένοι να αποφύγουν μια νέα κρίση, δεσμευόμενοι να αξιοποιήσουν «διπλωματικά, νομικά, επιχειρησιακά και χρηματοδοτικά εργαλεία» για την πρόληψη ανεξέλεγκτων μετακινήσεων και τη διατήρηση της ασφάλειας στην Ευρώπη.
Το φιλόδοξο σχέδιο της Ενιαίας Αγορας
Ο Αντόνιο Κόστα και η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στη συνέντευξη Τύπου μετά την ολοκλήρωση των συνεδριάσεων παρουσίασαν ως βασικό αποτέλεσμα του χθεσινού Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τη συμφωνία για ένα νέο, φιλόδοξο σχέδιο ολοκλήρωσης της ενιαίας αγοράς, με σαφή χρονοδιαγράμματα έως το τέλος του 2027 και με το μεγαλύτερο μέρος των αποφάσεων να πρέπει να ληφθεί ήδη μέσα στο 2026.
Μίλησε για αντιμετώπιση των «δέκα τρομερών εμποδίων» στην ενιαία αγορά έως τον Μάρτιο του 2027, ως προϋπόθεση για ανάπτυξη, θέσεις εργασίας ποιότητας και ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ.
Στο πακέτο περιλαμβάνονται η αμοιβαίααναγνώριση επαγγελματικών προσόντων για διευκόλυνση της κινητικότητας εργαζομένων, ένα νέο εθελοντικό καθεστώς ενιαίας εταιρικής μορφής (EU Inc.) για επιχειρήσεις που θέλουν να δραστηριοποιούνται διασυνοριακά, καθώς και επιτάχυνση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών, της «Ένωσης Αποταμίευσης και Επενδύσεων» και της ψηφιακής μορφής του ευρώ.
Ο Αντόνιο Κόστα ζήτησε επίσης ολοκλήρωση όλων των «omnibus» δεσμών απλοποίησης μέχρι το τέλος του έτους, ώστε να περιοριστεί η ρυθμιστική πολυπλοκότητα που οι επιχειρήσεις βλέπουν ως βασικό εμπόδιο για κλίμακα.
Αμετακίνητη στήριξη, αλλά μπλοκαρισμένα 90 δις. για την Ουκρανία
Ο Αντόνιο Κόστα υπενθύμισε πως η στήριξη προς την Ουκρανία «παραμένει ακλόνητη», με στόχο «δίκαιη και βιώσιμη ειρήνη» στη βάση του διεθνούς δικαίου και του σεβασμού της κυριαρχίας και των συνόρων της χώρας, ενώ κάλεσε σε περαιτέρω πίεση στη Ρωσία, και εξέφρασε ανησυχία για την απόφαση των ΗΠΑ να χαλαρώσουν μέρος των κυρώσεων κατά της Μόσχας.
Στη φάση των ερωτήσεων, ωστόσο, η εικόνα ενότητας ράγισε, καθώς η συζήτηση για το δάνειο των 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία αποκάλυψε το αδιέξοδο με τον Βίκτορ Όρμπαν.
Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου υπενθύμισε ότι η απόφαση του Δεκεμβρίου ελήφθη ομόφωνα, με τη ρήτρα ότι τρεις χώρες (Ουγγαρία, Τσεχία, Σλοβακία) δεν θα συμμετέχουν στην κοινοτική δανειοδότηση, όμως η εκταμίευση «μένει μπλοκαρισμένη από έναν ηγέτη» εξαιτίας της διαμάχης για τον αγωγό Ντρούζμπα.
Οι ηγέτες, όπως είπε, καταδίκασαν «ξεκάθαρα» τη στάση της Βουδαπέστης, διαμηνύοντας ότι «κανείς δεν μπορεί να εκβιάζει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ή τους ευρωπαϊκούς θεσμούς». Τ
ην ώρα που η Ουκρανία ετοιμάζεται να επισκευάσει για 23η φορά τον αγωγό που έχει δεχθεί 23 ρωσικές επιθέσεις, η Επιτροπή προσφέρει τεχνική και χρηματοδοτική βοήθεια στο Κίεβο, αλλά καθιστά σαφές ότι ούτε η ίδια ούτε τα κράτη μέλη μπορούν να εγγυηθούν ότι η Ρωσία δεν θα ξαναχτυπήσει τον αγωγό. Γι αυτό το λόγο το αίτημα Όρμπαν κρίνεται «απαράδεκτο» και «εκτός καλής πίστης».
Παρά το αδιέξοδο, το μήνυμα της φον ντερ Λάιεν ήταν ότι «θα βρούμε τρόπο να παραδώσουμε, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο».
Ανταγωνιστικότητα υπό πίεση, ενότητα υπό όρους
Η αντιπαράθεση γύρω από το ουκρανικό δάνειο κατέδειξε τα όρια της ευρωπαϊκής ομοφωνίας, ιδίως όταν ένα κράτος μέλος χρησιμοποιεί το δικαίωμα βέτο ως εργαλείο διαπραγμάτευσης για εθνικά ζητήματα.
Σε αυτό το πλαίσιο, το πλάνο «Μία Ευρώπη, Μία αγορά» που θέλει να προτείνει η Επιτροπή, με χρονοδιάγραμμα έως το 2027, δεν είναι μόνο τεχνοκρατικός οδικός χάρτης για την ανταγωνιστικότητα, αλλά και πολιτικό τεστ συνοχής σε μια Ένωση που καλείται να παραμείνει αλληλέγγυα προς την Ουκρανία, να αποσυνδεθεί από τα ρωσικά καύσιμα χωρίς να γονατίσει κοινωνικά, και ταυτόχρονα να διαχειριστεί ξανά τις μεταναστευτικές ανησυχίες της εποχής.
πηγή: athina984.gr
