Το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων της ΕΕ έδωσε το τελικό πράσινο φως για τη δημιουργία του νέου χρηματοδοτικού εργαλείου «SAFE», που θα παρέχει δάνεια ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ, για κοινές επενδύσεις στην ευρωπαϊκή άμυνα.
Σύμφωνα με ευρωπαϊκές διπλωματικές πηγές, το «SAFE» εγκρίθηκε από τους Υπουργούς της ΕΕ με ευρεία πλειοψηφία και χωρίς συζήτηση: όλες οι χώρες ψήφισαν υπέρ εκτός από την Ουγγαρία που απείχε. Την προηγούμενη εβδομάδα τα κράτη-μέλη της ΕΕ (σε επίπεδο πρέσβεων) είχαν καταλήξει σε κατ’ αρχήν συμφωνία για το «SAFE». Η Πολωνική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ χαιρέτισε τη συμφωνία αυτή, ως «μεγάλη επιτυχία», σημειώνοντας ότι ο συμβιβασμός επετεύχθη έπειτα από «δύσκολες διαπραγματεύσεις» που κράτησαν δύο μήνες.
Με βάση τη νομοθετική πράξη του «SAFE» που εγκρίθηκε, ανοίγει ο δρόμος για τη συμμετοχή και τρίτων χωρών, όπως η Τουρκία, σε κοινές επενδύσεις στην ευρωπαϊκή άμυνα.
Το χρηματοδοτικό εργαλείο SAFE θα παρέχει χαμηλότοκα πολυετή δάνεια, ύψους έως και 150 δισ. ευρώ, τα οποία θα εγγυάται ο προϋπολογισμός της ΕΕ. Τα δάνεια αυτά θα προορίζονται για την κοινή χρηματοδότηση αγορών και εξοπλιστικών έργων σε τομείς όπου η ευρωπαϊκή προσφορά παραμένει ανεπαρκής, όπως η παραγωγή πυραύλων, πυρομαχικών, μη επανδρωμένων αεροσκαφών και αντιαεροπορικών αμυντικών συστημάτων, κ.α..
Στα δάνεια αυτά θα μπορούν να συμμετάσχουν χώρες εκτός ΕΕ, όπως η Νορβηγία και η Ουκρανία, που έχουν υπογράψει μια εταιρική σχέση άμυνας και ασφάλειας, καθώς και η Βρετανία, η οποία υπέγραψε με την ΕΕ παρόμοια συμφωνία εταιρικής σχέσης στις 19 Μαΐου στο Λονδίνο, καθώς και υποψήφιες προς ένταξη χώρες.
Στην πρόταση υπό έγκριση κανονισμού, προβλέπεται το κόστος των εξαρτημάτων που παράγεται από την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία (εγκατεστημένη στην ΕΕ, σε χώρα του ΕΟΧ/ΕΖΕΣ ή στην Ουκρανία) να μην είναι μικρότερο από το 65% του συνολικού κόστους του τελικού στρατιωτικού εξοπλισμού. Το υπόλοιπο ποσοστό, έως και 35% μπορεί να προέρχεται από χώρες εκτός ΕΕ, χωρών του ΕΟΧ/ΕΖΕΣ ή της Ουκρανίας.
Διπλωματικές πηγές σημειώνουν ότι για τη συμμετοχή της Τουρκίας, όπως και για όλες τις άλλες υποψήφιες προς ένταξη χώρες, θα πρέπει να συνομολογηθεί μια διαφορετικού τύπου συμφωνία από το Συμβούλιο με ομοφωνία.
Το «Safe» αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου προγράμματος για τον επανεξοπλισμό της ευρωπαϊκής ηπείρου, του «ReArm Europe», που παρουσίασε στα τέλη Μαρτίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το οποίο στοχεύει στην κινητοποίηση έως και 800 δισεκατομμυρίων ευρώ.
«Οι έκτακτοι καιροί απαιτούν έκτακτα μέτρα», δήλωσε η Πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαιρετίζοντας τη συμφωνία.
«Η Ευρώπη πρέπει τώρα να αναλάβει μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για τη δική της ασφάλεια και άμυνα. Με το SAFE, δεν επενδύουμε μόνο σε ικανότητες αιχμής για την Ένωσή μας, για την Ουκρανία και για ολόκληρη την ήπειρο, αλλά ενισχύουμε και την ευρωπαϊκή τεχνολογική και βιομηχανική βάση στον τομέα της άμυνας», τόνισε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και πρόσθεσε: «Πρόκειται για την ετοιμότητα και την ανθεκτικότητα μας. Πρόκειται για τη δημιουργία μιας πραγματικά ευρωπαϊκής αγοράς για την άμυνα. Η Ευρώπη προχωρά — με σκοπό, με ενότητα και με σαφή χάρτη πορείας προς την ετοιμότητα για το 2030».
Όπως πρότεινε η Επιτροπή τον περασμένο Μάρτιο στο σχέδιο αμυντικής ετοιμότητας της ΕΕ ως το 2030, το «ReArm Europe», η Επιτροπή θα συγκεντρώσει έως και 150 δισ. ευρώ στις κεφαλαιαγορές, παρέχοντας χρηματοδοτικούς μοχλούς στα κράτη μέλη της ΕΕ για την αύξηση των επενδύσεων σε βασικούς αμυντικούς τομείς, όπως η αντιπυραυλική άμυνα, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη ή οι στρατηγικοί παράγοντες διευκόλυνσης. Τα κεφάλαια θα αντληθούν από τις κεφαλαιαγορές και θα εκταμιευθούν στα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη κατόπιν αιτήματος, με βάση τα επενδυτικά τους σχέδια για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία.
Τα επόμενα βήματα
Τα κράτη μέλη έχουν πλέον προθεσμία έξι μηνών από την έναρξη ισχύος του κανονισμού για να υποβάλουν τα αρχικά εθνικά τους σχέδια, τα οποία η Επιτροπή θα αξιολογήσει στη συνέχεια. Έπειτα από πρόταση της Επιτροπής, το Συμβούλιο αναμένεται να εκδώσει εκτελεστικές αποφάσεις, οι οποίες θα περιλαμβάνουν το μέγεθος του δανείου και τυχόν προχρηματοδότηση. Η προχρηματοδότηση, η οποία μπορεί να ανέλθει έως και στο 15% του δανείου, θα διασφαλίσει ότι η στήριξη μπορεί να καταβληθεί ταχέως για την κάλυψη των πλέον επειγουσών αναγκών, ενδεχομένως αρχής γενομένης από το 2025. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποβάλουν εκθέσεις σχετικά με την πρόοδο της εφαρμογής κατά την υποβολή των αιτήσεων πληρωμής τους, η οποία μπορεί να γίνεται δύο φορές ετησίως. Η τελευταία έγκριση για εκταμιεύσεις μπορεί να πραγματοποιηθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2030.
Πηγή: AΠΕ-ΜΠΕ
