Η μαζική είσοδος δεκάδων χιλιάδων μεταναστών στη Θέουτα έχει πυροδοτήσει ερωτήματα για το ευρύτερο γεωπολιτικό παρασκήνιο της κρίσης. Ισπανικά μέσα ενημέρωσης συνδέουν τις εξελίξεις με τις ιδιαίτερα στενές σχέσεις που έχει αναπτύξει το Μαρόκο με τις ΗΠΑ, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια των δύο προεδρικών θητειών του Ντόναλντ Τραμπ.
Σύμφωνα με ανάλυση του El Diario, η στρατηγική συνεργασία Ουάσιγκτον – Ραμπάτ έχει ενισχυθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με κοινό παρονομαστή ζητήματα άμυνας, ενέργειας, επενδύσεων και τη διαμάχη για τη Δυτική Σαχάρα.
Η σχέση των δύο χωρών έχει βαθιές ιστορικές ρίζες, καθώς το Μαρόκο ήταν το πρώτο κράτος που αναγνώρισε την ανεξαρτησία των Ηνωμένων Πολιτειών το 1777. Ωστόσο, η συνεργασία τους απέκτησε νέα δυναμική επί προεδρίας Τραμπ.
Το 2020 το Μαρόκο προσχώρησε στις Συμφωνίες του Αβραάμ, εξομαλύνοντας τις σχέσεις του με το Ισραήλ στο πλαίσιο της αμερικανικής πρωτοβουλίας για την προσέγγιση αραβικών κρατών με το Τελ Αβίβ.
Λίγο αργότερα, η κυβέρνηση Τραμπ αναγνώρισε επίσημα την κυριαρχία του Μαρόκου στη Δυτική Σαχάρα, σε μία απόφαση που άλλαξε τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην περιοχή και παραμένει βασικός πυλώνας της στρατηγικής σχέσης των δύο χωρών.
Η αμερικανική θέση επιβεβαιώθηκε εκ νέου και φέτος, όταν ο Τραμπ, σε επιστολή προς τον βασιλιά Μοχάμεντ ΣΤ’ με αφορμή την Ημέρα του Θρόνου, χαρακτήρισε τη μαροκινή κυριαρχία στη Δυτική Σαχάρα «δίκαιη και διαρκή λύση», απορρίπτοντας εναλλακτικές προσεγγίσεις. Παράλληλα, δεσμεύτηκε για περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας στους τομείς της οικονομίας, της ενέργειας και της άμυνας.
Η επιστολή αυτή δημοσιοποιήθηκε από τη μαροκινή πρεσβεία στις ΗΠΑ τις ίδιες ημέρες που εκδηλωνόταν η μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα, γεγονός που τροφοδότησε πολιτικές συζητήσεις στην Ισπανία για το ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο της κρίσης.
Το Μαρόκο έχει εξελιχθεί στον μεγαλύτερο αγοραστή αμερικανικών οπλικών συστημάτων στην αφρικανική ήπειρο.
Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Ινστιτούτου Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI), μεταξύ 2021 και 2025 οι εισαγωγές βαρέος οπλισμού της χώρας αυξήθηκαν κατά 12% σε σχέση με την προηγούμενη πενταετία, ενώ το 60% των εξοπλιστικών παραδόσεων προήλθε από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον διατηρεί ενεργές στρατιωτικές συμφωνίες ύψους περίπου 8,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων με το Ραμπάτ, οι οποίες περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, το πυραυλικό σύστημα HIMARS, καθώς και δεκάδες άλλα προηγμένα οπλικά συστήματα.
Η στρατιωτική συνεργασία ενισχύεται και μέσω των κοινών ασκήσεων Africa Lion, που πραγματοποιούνται κάθε χρόνο στο Μαρόκο με τη συμμετοχή αμερικανικών, μαροκινών και νατοϊκών δυνάμεων.
Τα στρατηγικά συμφέροντα
Πέρα από τη γεωγραφική του θέση, το Μαρόκο αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία για τις Ηνωμένες Πολιτείες λόγω των σημαντικών αποθεμάτων φωσφορικών πετρωμάτων, που αποτελούν κρίσιμη πρώτη ύλη τόσο για τα λιπάσματα όσο και για τις μπαταρίες ηλεκτρικών οχημάτων.
Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), η χώρα διαθέτει περίπου το 70% των παγκόσμιων αποθεμάτων φωσφορικών πετρωμάτων. Δεν είναι τυχαίο ότι, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ επανέφερε τους γενικούς δασμούς στις εισαγωγές, εξαιρέθηκαν τα συγκεκριμένα προϊόντα που προέρχονται από το Μαρόκο.
Την ίδια στιγμή, το Ραμπάτ επιδιώκει αμερικανική χρηματοδότηση για έναν φιλόδοξο αγωγό φυσικού αερίου μήκους περίπου 6.800 χιλιομέτρων, ο οποίος θα συνδέει τη Νιγηρία με το Μαρόκο και μέσω του υφιστάμενου αγωγού Μαγκρέμπ-Ευρώπη θα καταλήγει στην Ισπανία.
