Σε επικίνδυνη τροχιά εισέρχεται η κρίση στη Μέση Ανατολή, καθώς Ιράν και Ισραήλ αντάλλαξαν πυραυλικά και αεροπορικά πλήγματα, ενώ η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με αγωνία τις εξελίξεις μετά τη μαζική στρατιωτική επίθεση των ΗΠΑ σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις. Την ίδια ώρα, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επαναφέρει στο προσκήνιο το σενάριο αλλαγής καθεστώτος στην Ισλαμική Δημοκρατία.
Το Ιράν δεσμεύτηκε να απαντήσει στις επιθέσεις, μία ημέρα μετά τη συντονισμένη στρατιωτική επιχείρηση ΗΠΑ και Ισραήλ, τη μεγαλύτερη από τη Δυτική πλευρά από το 1979, όταν ξέσπασε η Ιρανική Επανάσταση. Παρά τις διεθνείς εκκλήσεις για αυτοσυγκράτηση, η Τεχεράνη προχώρησε σε εκτόξευση πυραύλων κατά του Ισραήλ, προκαλώντας σοβαρές ζημιές σε κτίρια στο Τελ Αβίβ και τραυματισμούς αμάχων.
Καταστροφή στο πυρηνικό εργοστάσιο Fordow
Σύμφωνα με δορυφορικές εικόνες, η επίθεση των ΗΠΑ στο υπόγειο πυρηνικό εργοστάσιο Fordow προκάλεσε εκτεταμένες ζημιές ή και ολική καταστροφή των εγκαταστάσεων και των φυγοκεντρητών εμπλουτισμού ουρανίου. Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε μέσω Truth Social: «Μνημειώδεις ζημιές υπέστησαν όλες οι πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Ιράν, όπως δείχνουν δορυφορικές εικόνες. Απόλυτος αφανισμός είναι ο ακριβής όρος! Οι μεγαλύτερες ζημιές έλαβαν χώρα πολύ κάτω από το επίπεδο του εδάφους. Κατευθείαν στο στόχο», τόνισε ο Ρεπουμπλικάνος μεγιστάνας, προσθέτοντας τρία θαυμαστικά.
Η Ουάσινγκτον ανέφερε ότι εξαπέλυσε 75 κατευθυνόμενα πυρομαχικά ακριβείας, περιλαμβανομένων πυραύλων Tomahawk και βομβών τύπου bunker buster, πλήττοντας τρεις πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Παρότι δεν έχει καταγραφεί αύξηση στα επίπεδα ραδιενέργειας, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας, η έκταση των ζημιών παραμένει ασαφής. Ιρανική πηγή ανέφερε στο Reuters ότι το εμπλουτισμένο ουράνιο είχε μεταφερθεί σε άλλη τοποθεσία, χωρίς ωστόσο να υπάρξει επιβεβαίωση.
«Το Ισραήλ διέπραξε σοβαρό λάθος» – Μήνυμα οργής από λογαριασμό του Χαμενεΐ
Το Ισραήλ «διέπραξε ένα σοβαρό λάθος» και «πρέπει να τιμωρηθεί», αναφέρεται σε ανάρτηση σε λογαριασμό στο Χ που σχετίζεται με τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Πρόκειται για την πρώτη δημόσια αντίδρασή του αφότου οι Ηνωμένες Πολιτείες ενεπλάκησαν στρατιωτικά στο πλευρό του Ισραήλ.
Η ανάρτηση στον ιστότοπο Χ ανέφερε χαρακτηριστικά:
«Ο σιωνιστής εχθρός διέπραξε ένα σοβαρό λάθος, ένα βαρύ έγκλημα. Πρέπει να τιμωρηθεί — και τιμωρείται· τιμωρείται αυτή τη στιγμή».
Το μήνυμα συνοδευόταν από εικόνα που απεικονίζει ένα κρανίο με το άστρο του Δαβίδ επάνω του, τοποθετημένο πάνω από μια σκοτεινή πόλη που πλήττεται από καταιγισμό πυραύλων.
Παρά την εκτόξευση πυραύλων κατά του Ισραήλ, η Τεχεράνη δεν έχει ακόμη υλοποιήσει τις πιο σκληρές απειλές της — όπως επιθέσεις σε αμερικανικές βάσεις ή το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Το ενδεχόμενο κλείσιμο των Στενών θα μπορούσε να απογειώσει τις τιμές πετρελαίου και να προκαλέσει διεθνή στρατιωτική αντίδραση, με δεδομένη την παρουσία του 5ου Στόλου των ΗΠΑ στον Κόλπο.
Την ίδια ώρα, το ιρανικό κοινοβούλιο ενέκρινε την πρόταση για κλείσιμο των Στενών, η οποία ωστόσο απαιτεί την έγκριση του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας υπό την ηγεσία του Ανώτατου Ηγέτη Αγιατολάχ Χαμενεΐ.
Οι αγορές πετρελαίου αντέδρασαν με άλμα: το Brent ξεπέρασε τα 78 δολάρια το βαρέλι, ενώ το WTI πλησίασε τα 76 δολάρια.
Την ίδια ώρα, ο αμερικανικός στρατός αυξάνει τα μέτρα προστασίας σε Ιράκ και Συρία, ενώ το Στέιτ Ντιπάρτμεντ εξέδωσε ταξιδιωτική προειδοποίηση για όλους τους Αμερικανούς πολίτες στο εξωτερικό. Η στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή ξεπερνά τους 40.000 στρατιώτες.
Το Ισραήλ ανέφερε εκτόξευση πυραύλου από το Ιράν τις πρώτες πρωινές ώρες της Δευτέρας, ο οποίος αναχαιτίστηκε επιτυχώς. Σειρήνες ήχησαν σε Τελ Αβίβ και άλλες περιοχές, ενώ τα ιρανικά ΜΜΕ ανέφεραν ενεργοποίηση αντιαεροπορικής άμυνας στην Τεχεράνη και ισραηλινά πλήγματα στην περιοχή του Παρτσίν, όπου βρίσκεται στρατιωτικό συγκρότημα.
Ο Τραμπ θέτει ζήτημα αλλαγής καθεστώτος
Μετά την επίθεση, ο Ντόναλντ Τραμπ επανέφερε δημόσια το ενδεχόμενο αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν, γράφοντας χαρακτηριστικά:
«Αν το σημερινό καθεστώς δεν μπορεί να κάνει το Ιράν σπουδαίο ξανά, γιατί να μην υπάρξει αλλαγή; MIGA!»
Παρά τις δηλώσεις του, ο Λευκός Οίκος μέσω του Αντιπροέδρου JD Vance και του Υπουργού Άμυνας Pete Hegseth υποστήριξε πως οι ΗΠΑ δεν επιδιώκουν την ανατροπή της ιρανικής κυβέρνησης.
Ωστόσο, Ισραηλινοί αξιωματούχοι, οι οποίοι ξεκίνησαν τις εχθροπραξίες με την αιφνιδιαστική επίθεση στις 13 Ιουνίου, δηλώνουν πλέον ανοιχτά την πρόθεσή τους να αποδυναμώσουν το σιιτικό καθεστώς της Τεχεράνης.
Ο Ιρανός ΥΠΕΞ Αμπάς Αρακτσί αναμένεται να επισκεφθεί σήμερα τη Μόσχα για συνομιλίες με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, καθώς η Ρωσία διατηρεί στρατηγικές σχέσεις τόσο με το Ιράν όσο και με το Ισραήλ.
Η Μόσχα καταδίκασε τις αμερικανικές επιθέσεις, δηλώνοντας ότι υπονομεύουν τη Συνθήκη Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων (NPT). Το ρωσικό ΥΠΕΞ προειδοποίησε για αυξημένο κίνδυνο γενικευμένης σύρραξης στη Μέση Ανατολή.
Την Κυριακή συνεδρίασε εκτάκτως και το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, με Ρωσία, Κίνα και Πακιστάν να ζητούν υιοθέτηση ψηφίσματος για άμεση και άνευ όρων κατάπαυση πυρός.
Ο ΓΓ του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες χαρακτήρισε τις επιθέσεις «επικίνδυνη καμπή» για την περιοχή και ζήτησε επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
ΑΘΗΝΑ 984
