Με την ευκαιρία της παρουσίας της στη Σπάρτη -λόγω της απόδοσης των έργων προστασίας και ανάδειξης και των μουσειακών εκθέσεων στο Παλάτι των Δεσποτών, στην Καστροπολιτεία του Μυστρά- η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη πραγματοποίησε αυτοψίες στα εν εξελίξει έργα, που υλοποιούν οι υπηρεσίες του υπουργείου Πολιτισμού στη Σπάρτη. Όπως αναφέρει σημερινή ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, η Λίνα Μενδώνη επισκέφθηκε το αρχαίο θέατρο της Σπάρτης, τον αρχαιολογικό χώρο του Ιερού Αμυκλαίου Απόλλωνος, το Παλαιό Αρχαιολογικό Μουσείο και το Ιερό της Ορθίας Αρτέμιδος.
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Από το 2019 ως σήμερα, το υπουργείο Πολιτισμού πραγματοποιεί, επί του μνημειακού αποθέματος της Λακωνίας, έργα προστασίας, ανάδειξης, αποκατάστασης και προβολής, που συνολικά ξεπερνούν τα 60.000.000 ευρώ. Οι επενδύσεις αυτές δημιουργούν θέσεις εργασίας, ενισχύουν την τοπική επιχειρηματικότητα, αναβαθμίζουν το αστικό και φυσικό περιβάλλον και διαμορφώνουν νέες προοπτικές ανάπτυξης για τις τοπικές κοινωνίες. Για μας ο Πολιτισμός δεν αποτελεί στατική έννοια που αφορά στην διατήρηση του παρελθόντος αλλά αποτελεί στρατηγικό πόρο και δυναμικό πολλαπλασιαστή αξίας, για την κοινωνία και την οικονομία. Η πολιτιστική κληρονομιά επιτελεί κρίσιμο ρόλο τόσο για τη συλλογική αυτογνωσία όσο και για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή. Στο πλαίσιο αυτό προχωρούμε μια σειρά παρεμβάσεων στη Σπάρτη που, όταν ολοκληρωθούν, θα αλλάξουν τον πολιτιστικό χάρτη της πόλης και της ευρύτερης περιοχής. Ολοκληρώθηκε η πρώτη φάση της αποκατάστασης του αρχαίου θεάτρου και προχωρεί, συστηματικά, η επόμενη. Ολοκληρώθηκε η ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου του ιερού του Αμυκλαίου Απόλλωνος, στον λόφο της Αγίας Κυριακής. Ένα από τα σπουδαιότερα λατρευτικά κέντρα της αρχαίας Σπάρτης μετατράπηκε σ’ έναν πρότυπο, οργανωμένο και απολύτως προσβάσιμο αρχαιολογικό χώρο. Τα έργα της αποκατάστασης και της επέκτασης στο Παλαιό Μουσείο Σπάρτης έχουν ξεκινήσει, ενώ αναμένεται η έκδοση της απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας για την έναρξη των εργασιών στο Νέο Αρχαιολογικό Μουσείο, για το οποίο έχουν δεσμευθεί 34.000.000 ευρώ, στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του υπουργείου Πολιτισμού. Αυτά είναι έργα με τα οποία το υπουργείο Πολιτισμού ενισχύει την πολιτιστική φυσιογνωμία της Σπάρτης και μετατρέπει τον μνημειακό της πλούτο σε έναν ισχυρό μοχλό ανάπτυξης».
Όπως σημειώνει η ίδια ανακοίνωση, πολύ πρόσφατα ολοκληρώθηκε η πρώτη φάση των επεμβάσεων στο αρχαίο θέατρο της Σπάρτης, στη νότια πλευρά του λόφου της αρχαίας ακρόπολης, στραμμένο προς την κοιλάδα του Ευρώτα και τη σύγχρονη πόλη. Το μνημείο ξεχωρίζει για το μέγεθός του -η διάμετρος του κοίλου είναι 114μ.- καθώς και για την ποιότητα της κατασκευής του με χρήση γκριζωπού μαρμάρου Ταϋγέτου. Το έργο, συνολικού προϋπολογισμού 1.600.000 ευρώ από το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Πελοπόννησος»-ΕΣΠΑ 2014-2020, αφορά στην προστασία, την αποκατάσταση και την ανάδειξη του κατώτερου τμήματος του κοίλου και της ορχήστρας του αρχαίου θεάτρου. Πραγματοποιήθηκαν εργασίες δομικής και μορφολογικής αποκατάστασης και αναστήλωσης των τριών πρώτων σειρών εδωλίων όλων των κερκίδων. Παράλληλα, υλοποιήθηκαν αποχωματώσεις και ανασκαφικοί καθαρισμοί με στόχο τον εντοπισμό και την αποκάλυψη του μνημείου και των βυζαντινών κατασκευών οι οποίες καταλάμβαναν το κατώτερο μέρος του. Διαμορφώθηκε ένα πλήρως λειτουργικό αποστραγγιστικό σύστημα ομβρίων υδάτων, με δύο ανοικτές τάφρους ανάσχεσης ροής, στο οποίο αξιοποιήθηκε και ο αποκατεστημένος εύριπος, εξασφαλίζοντας την αρχαία πορεία απορροής του. Το σύστημα αυτό ανταποκρίθηκε απόλυτα στα έντονα καιρικά φαινόμενα του περασμένου χειμώνα.
Η Λίνα Μενδώνη ζήτησε από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας να συνεργαστεί στενά με τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων του υπουργείου Πολιτισμού, προκειμένου να δρομολογηθεί η διαδικασία για την κατάρτιση της επόμενης φάσης. Λόγω της δυσκολίας του μνημείου και της χρήσης του χώρου και στα βυζαντινά χρόνια, απαιτείται ένα ευρύ και στιβαρό ερευνητικό πρόγραμμα που να καθορίσει τα επόμενα βήματα της αποκατάστασης του μνημείου. Το πρόγραμμα καλύπτεται από πόρους του υπουργείου Πολιτισμού.
Στη συνέχεια, η υπουργός επισκέφθηκε τον λόφο της Αγίας Κυριακής Αμυκλών, όπου σε περίοπτη θέση στην κοιλάδα του ποταμού Ευρώτα έχει ανασκαφεί ένα από τα σημαντικότερα σπαρτιατικά ιερά, αυτό του Αμυκλαίου Απόλλωνος. Το έργο της ανάδειξης του χώρου του ιερού, συνολικού προϋπολογισμού 530.000 ευρώ με πόρους του ΠΕΠ «Πελοπόννησος»- ΕΣΠΑ 2014-2020» υλοποιήθηκε από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας. Με την ανάδειξη του χώρου δημιουργήθηκε ένα αναγνώσιμο αρχαιολογικό σύνολο. Πραγματοποιήθηκαν αποχωματώσεις, επιχωματώσεις, αποψιλώσεις και καθαρισμοί, καθώς και εργασίες προστασίας που περιλάμβαναν μικροστερεώσεις, αρμολογήματα και αντιστηρίξεις. Παράλληλα, έλαβε χώρα η αισθητική αποκατάσταση της νεότερης εκκλησίας της Αγίας Κυριακής.
Διαμορφώθηκε ο χώρος της εισόδου με εγκαταστάσεις εξυπηρέτησης κοινού, δημιουργήθηκαν διαδρομές περιήγησης και πλατώματα στάσης και θέασης με πινακίδες πληροφόρησης, ενώ οργανώθηκαν και υπαίθριες εκθέσεις αρχιτεκτονικών μελών. Ο χώρος είναι καθολικά προσβάσιμος σε εμποδιζόμενα άτομα και σε άτομα με αναπηρία.
Ακολούθως, η Λίνα Μενδώνη επισκέφθηκε το εν εξελίξει έργο στο Παλαιό Αρχαιολογικό Μουσείο Σπάρτης, το πρώτο μουσειακό ίδρυμα που ιδρύθηκε εκτός Αθηνών το 1875. Η υπουργός -σύμφωνα με την ανακοίνωση του ΥΠΠΟ- ενημερώθηκε για τις εργασίες της προσωρινής αντιστήριξης των εκσκαφών που απαιτούνται για την υπόγεια επέκταση του Μουσείου. Οι εργασίες, αρμοδιότητα της Διεύθυνσης Μελετών και Έργων Μουσείων του υπουργείου Πολιτισμού, ολοκληρώνονται εντός των αμέσως επόμενων εβδομάδων και χρηματοδοτούνται με 713.000 ευρώ από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του υπουργείου Πολιτισμού. Το έργο της επέκτασης -από τα 360 τμ στα 1.090 τμ- του Μουσείου υποστηρίζεται από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος μέσω ενεργής Σύμβασης Δωρεάς ύψους 4.550.000 ευρώ. Σημειώνεται ότι η αποκατάσταση του κτηρίου του Παλαιού Μουσείου, μόλις, εντάχθηκε στο πρόγραμμα «ΔΙΑΤΗΡΩ κτιρίων Δημοσίου Τομέα»- ΕΣΠΑ 2021-2027, με προϋπολογισμό 5.150.000 ευρώ και φορέα υλοποίησης το ΥΠΠΟ.
Η νέα αρχιτεκτονική προσέγγιση προβλέπει τη δημιουργία δύο νέων υπόγειων εκθεσιακών αιθουσών με τεχνητό φωτισμό, τη χωροθέτηση σύγχρονων υποστηρικτικών υποδομών και τη λειτουργική αναζωογόνηση του διατηρητέου περιβάλλοντος κήπου-γλυπτοθήκης. Με αυτόν τον τρόπο, απομακρύνονται όλες οι μεταγενέστερες αυθαίρετες επεμβάσεις, αναδεικνύοντας τον αυθεντικό μνημειακό χαρακτήρα του νεοκλασικού οικοδομήματος. Η νέα μόνιμη έκθεση ενισχύεται με διαδραστικά ψηφιακά μέσα, καθιστώντας το Παλαιό Μουσείο ένα σύγχρονο μουσείο, διεθνή πόλο έλξης. Όπως υπογράμμισε η Λίνα Μενδώνη «η υποδομή θα λειτουργήσει σε απόλυτη οργανική και ενοποιητική σύνδεση με τα υπόλοιπα μεγάλα έργα της Λακωνίας, εδραιώνοντας ένα πρότυπο, βιώσιμο αναπτυξιακό μοντέλο για ολόκληρη την Περιφέρεια».
Τέλος, η υπουργός επισκέφθηκε το Ιερό της Ορθίας Αρτέμιδος, ένα από τα σημαντικότερα και πιο αναγνωρίσιμα θρησκευτικά κέντρα της αρχαίας Σπάρτης. Το αρχαϊκό αυτό ιερό κατείχε κεντρικό ρόλο στη σπαρτιατική πολιτεία, καθώς αποτελούσε τον κατ’ εξοχήν πυρήνα της περίφημης σπαρτιατικής αγωγής των νέων. Δεδομένης της εξαιρετικής ιστορικής και αρχαιολογικής αξίας του μνημείου για τον αρχαίο κόσμο, η Λίνα Μενδώνη έδωσε σαφείς οδηγίες στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας για τον άμεσο καθαρισμό και τον πλήρη ευπρεπισμό του αρχαιολογικού χώρου, εργασίες οι οποίες ορίστηκε να έχουν ολοκληρωθεί έως την αρχή του καλοκαιριού. Επιπλέον, με στόχο την ουσιαστική αναβάθμιση της αναγνωσιμότητας του χώρου και την ομαλή ένταξη του μνημείου στις ευρύτερες επισκέψιμες διαδρομές της αρχαίας Σπάρτης, η υπουργός ζήτησε από την αρμόδια Εφορεία να προχωρήσει άμεσα στη σύνταξη και τοποθέτηση σύγχρονων ενημερωτικών πινακίδων και ολοκληρωμένων πληροφοριακών συστημάτων.
Την υπουργό Πολιτισμού συνόδευσαν ο δήμαρχος Σπάρτης Μιχάλης Βακαλόπουλος, ο αντιπεριφερειάρχης Λακωνίας Θεόδωρος Βερούτης, ο αντιπεριφερειάρχης χωρικού σχεδιασμού και διαχείρισης ακίνητης περιουσίας Σπύρος Τζινιέρης, ο πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Σπάρτης Στέφανος Βρεττάκος, η γενική διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Ολυμπία Βικάτου, η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λακωνίας Ευαγγελία Πάντου και υπηρεσιακά στελέχη του ΥΠΠΟ.
