Η αναταραχή στο Ιράν έχει κοστίσει τη ζωή σε περισσότερους από 500 ανθρώπους, σύμφωνα με οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ενώ η Τεχεράνη προειδοποίησε ότι θα στοχοποιήσει αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις εάν ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, υλοποιήσει τις ανανεωμένες απειλές του για παρέμβαση υπέρ των διαδηλωτών, γράφει το Reuters.
Καθώς το Ιράν αντιμετωπίζει τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις από το 2022, ο Τραμπ έχει επανειλημμένα απειλήσει ότι θα εμπλακεί εάν χρησιμοποιηθεί βία κατά των διαδηλωτών.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία – που βασίζονται σε πληροφορίες ακτιβιστών εντός και εκτός Ιράν – η αμερικανική οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων HRANA ανακοίνωσε ότι έχει επιβεβαιώσει τον θάνατο 490 διαδηλωτών και 48 μελών των δυνάμεων ασφαλείας, ενώ περισσότεροι από 10.600 άνθρωποι έχουν συλληφθεί μέσα σε δύο εβδομάδες αναταραχών.
Το Ιράν δεν έχει ανακοινώσει επίσημο απολογισμό θυμάτων, ενώ το Reuters δεν ήταν σε θέση να επαληθεύσει ανεξάρτητα τα στοιχεία.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters την Κυριακή ότι ο Τραμπ επρόκειτο να συναντηθεί την Τρίτη με ανώτερους συμβούλους του για να συζητήσει επιλογές σχετικά με το Ιράν. Η Wall Street Journal μετέδωσε ότι τα σενάρια περιλαμβάνουν στρατιωτικά πλήγματα, χρήση μυστικών κυβερνοόπλων, αυστηρότερες κυρώσεις και παροχή διαδικτυακής υποστήριξης σε αντικυβερνητικές πηγές.
«Ο στρατός το εξετάζει και εμείς εξετάζουμε ορισμένες πολύ ισχυρές επιλογές», δήλωσε ο Τραμπ σε δημοσιογράφους που ταξίδευαν μαζί του στο Air Force One το βράδυ της Κυριακής.
Ο Τραμπ ανέφερε επίσης ότι βρίσκεται σε επαφή με Ιρανούς ηγέτες της αντιπολίτευσης. Υποστήριξε ακόμη, χωρίς να δώσει λεπτομέρειες, ότι Ιρανοί αξιωματούχοι επικοινώνησαν μαζί του το Σάββατο και επιθυμούν διαπραγματεύσεις, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο συνομιλιών.
Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Καλιμπάφ, προειδοποίησε την Ουάσινγκτον να αποφύγει «λανθασμένους υπολογισμούς».
«Ας είμαστε σαφείς: σε περίπτωση επίθεσης κατά του Ιράν, τα κατεχόμενα εδάφη (Ισραήλ), καθώς και όλες οι αμερικανικές βάσεις και τα πλοία, θα αποτελέσουν νόμιμους στόχους μας», δήλωσε ο Καλιμπάφ, πρώην διοικητής των επίλεκτων Φρουρών της Επανάστασης.
Εντατικοποίηση της καταστολής
Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν στις 28 Δεκεμβρίου, ως αντίδραση στην εκτόξευση των τιμών, και στη συνέχεια στράφηκαν ευθέως κατά των θρησκευτικών ηγετών που κυβερνούν τη χώρα από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.
Οι ιρανικές αρχές κατηγόρησαν τις ΗΠΑ και το Ισραήλ ότι υποκινούν την αναταραχή και κάλεσαν σε πανεθνική συγκέντρωση τη Δευτέρα για την καταδίκη «τρομοκρατικών ενεργειών υπό την καθοδήγηση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ», σύμφωνα με κρατικά μέσα ενημέρωσης.
Η ροή πληροφοριών από το Ιράν έχει περιοριστεί σημαντικά λόγω γενικευμένου μπλακ άουτ στο διαδίκτυο από την Πέμπτη. Ο Τραμπ δήλωσε την Κυριακή ότι θα συζητήσει με τον Έλον Μασκ την αποκατάσταση της πρόσβασης στο ίντερνετ μέσω του δορυφορικού συστήματος Starlink.
Βίντεο που αναρτήθηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το Σάββατο από την Τεχεράνη δείχνουν μεγάλες νυχτερινές πορείες, με τον κόσμο να χειροκροτεί και να φωνάζει συνθήματα. «Το πλήθος δεν έχει ούτε αρχή ούτε τέλος», ακούγεται να λέει ένας άνδρας.
Άλλα πλάνα από τη βορειοανατολική πόλη Μασχάντ καταγράφουν καπνούς από φωτιές στους δρόμους, κουκουλοφόρους διαδηλωτές, συντρίμμια και εκρήξεις.
Η κρατική τηλεόραση έδειξε δεκάδες σάκους με σορούς στο γραφείο του ιατροδικαστή στην Τεχεράνη, αποδίδοντας τους θανάτους σε γεγονότα που προκλήθηκαν από «ένοπλους τρομοκράτες». Προβλήθηκαν επίσης εικόνες συγγενών έξω από το Ιατροδικαστικό Κέντρο Καχριζάκ, που περίμεναν να αναγνωρίσουν τις σορούς.
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, δήλωσε συγκλονισμένος από τις αναφορές για βία από τις ιρανικές αρχές και κάλεσε σε μέγιστη αυτοσυγκράτηση. «Τα δικαιώματα στην ελευθερία της έκφρασης, του συνεταιρίζεσθαι και της ειρηνικής συνάθροισης πρέπει να γίνονται πλήρως σεβαστά και να προστατεύονται», έγραψε στο X.
Οι αρχές κήρυξαν την Κυριακή τριήμερο εθνικό πένθος «προς τιμήν των μαρτύρων που σκοτώθηκαν στην αντίσταση κατά των Ηνωμένων Πολιτειών και του σιωνιστικού καθεστώτος», σύμφωνα με τα κρατικά μέσα.
Τρεις ισραηλινές πηγές ανέφεραν ότι το Ισραήλ βρίσκεται σε αυξημένη επιφυλακή, ενόψει του ενδεχομένου αμερικανικής παρέμβασης.
Ισραήλ και Ιράν είχαν εμπλακεί σε 12ήμερο πόλεμο τον Ιούνιο του 2025, στον οποίο οι ΗΠΑ συμμετείχαν προσωρινά, πλήττοντας πυρηνικές εγκαταστάσεις. Το Ιράν απάντησε με πυραυλικές επιθέσεις κατά του Ισραήλ και αμερικανικής βάσης στο Κατάρ.
«Ταραξίες και τρομοκράτες»
Παρότι οι ιρανικές αρχές έχουν αντιμετωπίσει και στο παρελθόν διαδηλώσεις, οι τρέχουσες εξελίσσονται σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα ανακάμπτει ακόμη από τον περσινό πόλεμο, ενώ η περιφερειακή της ισχύς έχει αποδυναμωθεί από πλήγματα σε συμμάχους της, όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023 κατά του Ισραήλ.
Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν δήλωσε ότι το Ισραήλ και οι ΗΠΑ ενορχηστρώνουν την αποσταθεροποίηση και ότι «τρομοκράτες» έβαλαν φωτιά σε τζαμιά, επιτέθηκαν σε τράπεζες και δημόσια περιουσία.
«Οικογένειες, σας ζητώ: μην επιτρέψετε στα νέα παιδιά σας να ενταχθούν σε ταραξίες και τρομοκράτες που αποκεφαλίζουν ανθρώπους και σκοτώνουν άλλους», είπε σε τηλεοπτική συνέντευξη, προσθέτοντας ότι η κυβέρνηση είναι έτοιμη να ακούσει τον λαό και να επιλύσει οικονομικά προβλήματα.
Το Ιράν κάλεσε την Κυριακή τον Βρετανό πρέσβη στο υπουργείο Εξωτερικών, διαμαρτυρόμενο για «παρεμβατικά σχόλια» του Βρετανού υπουργού Εξωτερικών και για περιστατικό διαδηλωτή που κατέβασε την ιρανική σημαία από την πρεσβεία στο Λονδίνο και την αντικατέστησε με σημαία προεπαναστατικής περιόδου. Το βρετανικό ΥΠΕΞ δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα σχολιασμού.
Ο Άλαν Άιρ, πρώην Αμερικανός διπλωμάτης και ειδικός για το Ιράν, εκτίμησε ότι είναι απίθανο οι διαδηλώσεις να ανατρέψουν το καθεστώς. «Πιθανότερο είναι ότι το καθεστώς θα καταστείλει τελικά τις κινητοποιήσεις, αλλά θα εξέλθει από αυτή τη διαδικασία πολύ πιο αδύναμο», δήλωσε στο Reuters, σημειώνοντας ότι η ελίτ του Ιράν παραμένει συνεκτική και δεν υπάρχει οργανωμένη αντιπολίτευση.
Η κρατική τηλεόραση μετέδωσε τελετές κηδειών σε δυτικές πόλεις, όπως η Γκατσάραν και η Γιασούτζ, για μέλη των δυνάμεων ασφαλείας που σκοτώθηκαν στις διαδηλώσεις. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, 30 μέλη των σωμάτων ασφαλείας θα ταφούν στην Ισφαχάν, ενώ έξι ακόμη σκοτώθηκαν από «ταραξίες» στην Κερμανσάχ.
«Οι ΗΠΑ έτοιμες να βοηθήσουν», λέει ο Τραμπ
Ο αμερικανός πρόεδρος δήλωσε χθες Κυριακή ότι ιρανοί ηγέτες επικοινώνησαν με την κυβέρνησή του για να «διαπραγματευτούν», μετά τις απειλές του να διατάξει στρατιωτική επιχείρηση, καθώς η Ισλαμική Δημοκρατία είναι αντιμέτωπη με μαζικές κινητοποιήσεις εναντίον της κυβέρνησης.
«Οι ιρανοί ηγέτες τηλεφώνησαν» προχθές Σάββατο, είπε ο Ντόναλντ Τραμπ σε δημοσιογράφους που τον συνόδευαν στο προεδρικό αεροσκάφος, προσθέτοντας ότι «βρίσκεται σε προετοιμασία συνάντηση (…) Θέλουν να διαπραγματευτούν».
Ωστόσο ο ρεπουμπλικάνος διεμήνυσε πως «ίσως χρειαστεί να αναλάβουμε δράση πριν» από τυχόν συνάντηση.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε νωρίτερα ότι οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις εξετάζουν «πολύ δυνατές επιλογές» όσον αφορά το Ιράν, την ώρα που εντείνονται οι ανησυχίες πως βρίσκεται σε εξέλιξη ή επίκειται αιματηρή καταστολή μαζικών κινητοποιήσεων στην Ισλαμική Δημοκρατία.
«Εξετάζουμε το ζήτημα πολύ σοβαρά. Ο στρατός εξετάζει το ζήτημα, και μελετάμε πολύ δυνατές επιλογές. Θα πάρουμε απόφαση», είπε ο πρόεδρος των ΗΠΑ σε δημοσιογράφους που τον συνόδευαν πάνω στο αεροσκάφος του.
Σε τηλεφωνική επικοινωνία το Σάββατο, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο συζήτησαν το ενδεχόμενο αμερικανικής παρέμβασης στο Ιράν, σύμφωνα με ισραηλινή πηγή.
Παράλληλα, διαδηλώσεις υπέρ των Ιρανών διαδηλωτών πραγματοποιήθηκαν και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στην περιοχή Γουέστγουντ του Λος Άντζελες, φορτηγό εισέβαλε σε συγκέντρωση μερικών εκατοντάδων ατόμων που πραγματοποιούσαν διαμαρτυρία αλληλεγγύης, όπως μετέδωσε το δίκτυο KNBC. Η αστυνομία ανέφερε ότι ο οδηγός απομακρύνθηκε συνοδεία αστυνομικών, χωρίς να είναι σαφές πόσοι τραυματίστηκαν.
Τέλος, ο Ρεζά Παχλαβί, εξόριστος γιος του τελευταίου Σάχη του Ιράν, κάλεσε τους διαδηλωτές να συνεχίσουν. «Μην εγκαταλείπετε τους δρόμους», έγραψε στο X, υπογραμμίζοντας ότι ο Τραμπ αναγνώρισε το «απερίγραπτο θάρρος» των Ιρανών.
Ο Ρεζά Παχλαβί καλεί τις δυνάμεις ασφαλείας να ενωθούν «με τον λαό»
Ο γιος του άλλοτε σάχη του Ιράν και μορφή της εξόριστης ιρανικής αντιπολίτευσης στις ΗΠΑ Ρεζά Παχλαβί κάλεσε χθες τις ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας να «ενωθούν με τον λαό», καθώς η κυβέρνηση της Ισλαμικής Δημοκρατίας προσπαθεί να καταστείλει τις μαζικές κινητοποιήσεις.
«Οι εργαζόμενοι στους δημόσιους θεσμούς, καθώς και τα μέλη των ενόπλων δυνάμεων και των υπηρεσιών ασφαλείας, έχουν να κάνουν μια επιλογή: να σταθούμε στο πλευρό του λαού και να γίνουν σύμμαχοι του έθνους ή να γίνουν συνεργοί των δολοφόνων του λαού–και να φέρουν το αιώνιο όνειδος και την καταδίκη του έθνους», ανέφερε ο Ρεζά Παχλαβί μέσω X στα περσικά και στα αγγλικά.
Απευθυνόμενος στους ιρανούς υπηκόους «εκτός του Ιράν», τόνισε πως «όλες οι πρεσβείες και όλα τα προξενεία ανήκουν στον ιρανικό λαό», καλώντας τους να «κοσμήσουν» τα κτίρια αυτά με «την εθνική σημαία του Ιράν», προφανώς αναφερόμενος στη σημαία της πάλαι ποτέ μοναρχίας η οποία ανατράπηκε με την ισλαμική επανάσταση του 1979 κι έδωσε τη θέση της σε αυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Πηγή: reuters, ΑΠΕ-ΜΠΕ
