Το υπουργείο Πολιτισμού της Ελλάδας και το υπουργείο Πολιτισμού της Ιταλίας συμφώνησαν και δημιούργησαν κοινή ομάδα εργασίας, Ελλήνων και Ιταλών επιστημόνων, για τη συστηματική τεκμηρίωση, ταύτιση και συντήρηση σημαντικών συνόλων κεραμικής, αττικών, κυρίως εργαστηρίων, που προέρχονται από παράνομες ανασκαφές στις δύο χώρες. Όπως ενημερώνει ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, η πρωτοβουλία για τη δημιουργία της ελληνοϊταλικής ομάδας εργασίας είναι ο καρπός των διμερών επαφών της υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη, με τον Ιταλό ομόλογό της, Alessandro Giuli, τον Ιούνιο του 2025, στην Αθήνα.
Σημαντικό ορόσημο ήταν η υπογραφή του Μνημονίου Συνεννόησης για την, από κοινού, διαχείριση αρχαιοτήτων που βρίσκονταν στην κατοχή των εκκαθαριστών της Robin Symes Ltd. Το Μνημόνιο υπεγράφη από τη γενική διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς, Ολυμπία Βικάτου, και τον επικεφαλής του Τμήματος Προστασίας Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Ιταλικού Υπουργείου Πολιτισμού, Luigi La Rocca. Οι εργασίες ξεκίνησαν τον Σεπτέμβριο 2025 στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης και έκτοτε συνεχίζονται συστηματικά. Το εγχείρημα εξελίσσεται σε κλίμα αγαστής συνεννόησης και αμοιβαίας εμπιστοσύνης, ενώ τα πρώτα αποτελέσματα είναι ήδη ορατά, επιβεβαιώνοντας την αποτελεσματικότητα της από κοινού προσπάθειας και ενισχύοντας περαιτέρω τις πολιτιστικές σχέσεις Ελλάδας και Ιταλίας, σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση.
Η κ. Μενδώνη δήλωσε ότι «η συνεργασία Ελλάδας και Ιταλίας για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελεί έμπρακτη απόδειξη ότι η κοινή μας ιστορική ευθύνη μπορεί να μετατραπεί σε ουσιαστική και αποτελεσματική δράση. Η συστηματική τεκμηρίωση, συντήρηση και αποκατάσταση αρχαιοτήτων που προέρχονται από παράνομες ανασκαφές δεν είναι μόνο επιστημονικό εγχείρημα υψηλού επιπέδου, αλλά και πράξη βαθιάς ηθικής και θεσμικής συνέπειας. Με αμοιβαία εμπιστοσύνη και σεβασμό, Ελλάδα και Ιταλία υπηρετούν τις αρχές της Σύμβασης της UNESCO του 1970, στέλνοντας σαφές μήνυμα κατά της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αγαθών και υπέρ της διεθνούς συνεργασίας για τη διαφύλαξη της κοινής μας πολιτιστικής κληρονομιάς».
Ο Ιταλός υπουργός Πολιτισμού, Alessandro Giuli ανέφερε ότι «η καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αγαθών αποτελεί κοινή προτεραιότητα για τις κυβερνήσεις μας και η ανάκτηση κλεμμένων έργων τέχνης είναι μία επιτυχία για την οποία τα υπουργεία μας μπορούν να είναι υπερήφανα. Η Ιταλία και η Ελλάδα έχουν δεσμευτεί να ενισχύσουν τη συνεργασία τους μέσω διαφανούς συνεργασίας και ανταλλαγής εμπειρογνωμοσύνης, από την αποκατάσταση και την κατάρτιση έως την προστασία και τη διαχείριση αρχαιολογικών χώρων. Κοινός μας στόχος είναι, επίσης, η προώθηση μίας πιο βιώσιμης προσέγγισης στον πολιτιστικό τουρισμό, η ανάδειξη λιγότερο γνωστών αρχαιολογικών χώρων και η ανάπτυξη εναλλακτικών πολιτιστικών διαδρομών παράλληλα με τους κύριους προορισμούς».
Αντικείμενο της ελληνο-ιταλικής συνεργασίας είναι η αποκατάσταση των διασπασμένων αγγείων, με απώτερο σκοπό την απόδοση στις δύο χώρες ισόποσου αριθμού αποκατεστημένων, πλέον, αρχαιολογικών ευρημάτων, συμβάλλοντας έτσι στη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, υπηρετώντας πιστά τη Σύμβαση της UNESCO του 1970 για την παράνομη διακίνηση πολιτιστικών αγαθών. Οι εργασίες υλοποιούνται υπό τον συντονισμό και την επιστημονική επιμέλεια αρχαιολόγων και συντηρητών του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης, του ιταλικού υπουργείου Πολιτισμού και του Πανεπιστημίου της Βasilicata. Σε αυτό το πλαίσιο, το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης παρέχει ουσιαστική συμβολή στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας.
